აქტივებს შორის კორელაციის გამოთვლა პორტფელისთვის

ერთი აქტივის ფასის ზრდა ყოველთვის არ ნიშნავს, რომ მეორე აქტივიც იმავე მიმართულებით წავა. სწორედ ამიტომ აქტივებს შორის კორელაციის გამოთვლა პორტფელის ანალიზის პრაქტიკული ნაწილია: ის გეხმარებათ დაინახოთ, რეალურად რამდენად განსხვავებულია თქვენი პოზიციები და ხომ არ იღებთ ერთსა და იმავე რისკს სხვადასხვა ტიკერით.

თუ პორტფელში გაქვთ ტექნოლოგიური აქციები, კრიპტოაქტივები და დოლართან დაკავშირებული სავალუტო პოზიცია, ზედაპირულად ეს დივერსიფიკაციად შეიძლება ჩანდეს. თუმცა, სტრესულ ბაზარზე რამდენიმე მათგანი შესაძლოა ერთდროულად დაეცეს. კორელაცია არ გპირდებათ დაცვას, მაგრამ გაძლევთ მონაცემზე დაფუძნებულ ენას იმის გასაგებად, სად არის კონცენტრირებული რისკი.

რას გვიჩვენებს კორელაცია

კორელაცია ზომავს, რამდენად თანმიმდევრულად მოძრაობს ორი აქტივის შემოსავალი ერთმანეთთან შედარებით. მისი კოეფიციენტი მერყეობს -1-დან +1-მდე. აქ მთავარი სიტყვაა შემოსავალი და არა ფასი: ანალიზი, როგორც წესი, კეთდება ყოველდღიური, ყოველკვირეული ან ყოველთვიური პროცენტული ცვლილებებით.

+1-ისკენ ახლოს მყოფი მაჩვენებელი ნიშნავს ძლიერ დადებით კავშირს. მაგალითად, თუ ორი აქტივი ხშირად ერთდროულად იზრდება და ეცემა, მათი კორელაცია შეიძლება იყოს 0.80 ან 0.90. ეს არ ნიშნავს, რომ მათი ფასები ერთნაირია ან ერთნაირი სიჩქარით მოძრაობს. ნიშნავს მხოლოდ იმას, რომ მიმართულება ხშირ შემთხვევაში ემთხვევა.

0-ის სიახლოვე მიუთითებს, რომ მოცემულ პერიოდში მკაფიო ხაზოვანი კავშირი არ ჩანს. ხოლო -1-ისკენ ახლოს მყოფი შედეგი ნიშნავს უკუ მიმართულებით მოძრაობას: ერთი აქტივის ზრდას ხშირად მეორე აქტივის კლება ახლავს. სრულყოფილი -1 ან +1 რეალურ ბაზარზე იშვიათია, განსაკუთრებით ხანგრძლივ პერიოდზე.

კორელაციის შედეგის წასაკითხად სასარგებლოა ასეთი სამუშაო ჩარჩო:

• 0.70-დან 1.00-მდე ან -0.70-დან -1.00-მდე - ძლიერი კავშირი;
• 0.30-დან 0.69-მდე ან -0.30-დან -0.69-მდე - საშუალო კავშირი;
• -0.29-დან 0.29-მდე - სუსტი ან არასტაბილური კავშირი.

ეს ზღვარები უნივერსალური კანონი არ არის. 0.50 კორელაცია აქციებსა და ოქროს შორის ერთ კონტექსტში შეიძლება მნიშვნელოვანი იყოს, ხოლო ორი მსგავსი ინდექსური ფონდისთვის - მოულოდნელად დაბალიც.

აქტივებს შორის კორელაციის გამოთვლა ეტაპობრივად

კორელაციის გამოსათვლელად პირველ რიგში სწორად უნდა განსაზღვროთ კითხვა. გინდათ შეაფასოთ, როგორ ურთიერთქმედებს ორი აქტივი მოკლევადიანი ტრეიდინგისთვის, თუ როგორ იქცევა პორტფელი ხანგრძლივი საინვესტიციო ჰორიზონტისთვის? ამ ორ ამოცანას მონაცემთა განსხვავებული სიხშირე და პერიოდი სჭირდება.

1. შეარჩიეთ აქტივები და ერთი ტიპის მონაცემი

შედარებისთვის გამოიყენეთ ერთი და იმავე დროის მონაკვეთის დახურვის ფასები. მაგალითად, თუ ერთმანეთს ადარებთ S&P 500-ის ინდექსს და ბიტკოინს, ორივე სერიისთვის აიღეთ ყოველდღიური დახურვის მონაცემები. სხვადასხვა სიხშირის მონაცემების შერევა შედეგს აურევს.

გაითვალისწინეთ სავაჭრო კალენდარიც. აქციების ბაზარი ყველა კალენდარულ დღეს არ მუშაობს, კრიპტო კი 24/7 ვაჭრობს. პრაქტიკული გამოსავალია საერთო თარიღების დატოვება ან კრიპტოს მონაცემების იმავე სამუშაო დღეებით შეზღუდვა. არარსებული მნიშვნელობების მექანიკურად შევსებამ შეიძლება ხელოვნური კავშირი შექმნას.

2. ფასები გადააქციეთ შემოსავლებად

ფასების პირდაპირი შედარება ხშირად მცდარ სურათს გვაძლევს, რადგან სხვადასხვა აქტივს განსხვავებული საწყისი ფასი და გრძელვადიანი ტრენდი აქვს. გამოიყენეთ პროცენტული შემოსავალი:

`შემოსავალი = (დღევანდელი ფასი / გუშინდელი ფასი - 1) × 100`

თუ აქტივი 100-დან 103-მდე გაიზარდა, მისი ერთდღიანი შემოსავალი 3%-ია. თუ მეორე აქტივი 50-დან 49-მდე ჩამოვიდა, შედეგი -2%-ია. სწორედ ასეთი ყოველდღიური ცვლილებების ორი სვეტი ხდება კორელაციის საფუძველი.

უფრო მოწინავე ანალიზში გამოიყენება ლოგარითმული შემოსავალიც, განსაკუთრებით მაშინ, როცა პერიოდებს აჯამებთ ან სტატისტიკურ მოდელებს ქმნით. დამწყები პორტფელის ანალიზისთვის ჩვეულებრივი პროცენტული შემოსავალი საკმარისად გასაგები და პრაქტიკულია, თუ მეთოდს თანმიმდევრულად იყენებთ.

3. გამოთვალეთ კოეფიციენტი

ელცხრილში ორი შემოსავლის სვეტის მონიშვნის შემდეგ შეგიძლიათ გამოიყენოთ ფუნქცია `CORREL`. მაგალითად, თუ პირველი აქტივის შემოსავლები B2:B252 უჯრედებშია, ხოლო მეორის - C2:C252-ში, ფორმულა იქნება:

`=CORREL(B2:B252;C2:C252)`

ზოგიერთ პროგრამაში არგუმენტები მძიმით გამოიყოფა, ზოგში - წერტილმძიმით. ფუნქციის ლოგიკა უცვლელია. ის ითვლის პირსონის კორელაციის კოეფიციენტს, რომელიც ორი ცვლადის ხაზოვან ურთიერთკავშირს აფასებს.

ფორმულა მხოლოდ ბოლო ნაბიჯია. ბევრად მნიშვნელოვანია გადაამოწმოთ, რომ ორივე სვეტს ერთი და იგივე თარიღები, ერთნაირი რაოდენობის ჩანაწერები და სწორი მონაცემები აქვს. ერთი გამოტოვებული რიგიც კი შეიძლება სერიები აცდინოს და უსარგებლო შედეგი მოგცეთ.

4. შეადარეთ რამდენიმე პერიოდი

ერთი წლით მიღებული კოეფიციენტი არ უნდა მიიღოთ როგორც მუდმივი ფაქტი. გამოთვალეთ კორელაცია, მაგალითად, ბოლო 30, 90 და 252 სავაჭრო დღისთვის. 30-დღიანი ფანჯარა სწრაფად რეაგირებს მიმდინარე რეჟიმზე, 90 დღე ამცირებს შემთხვევითი მოძრაობის გავლენას, ხოლო 252 დღე დაახლოებით ერთი სავაჭრო წლის სურათს აჩვენებს.

თუ 252-დღიანი კორელაცია 0.25-ია, მაგრამ ბოლო 30 დღეში 0.85-მდე ავიდა, ეს მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. შესაძლოა ბაზარზე მაკროეკონომიკური შოკი, ლიკვიდობის შემცირება ან ერთი საერთო ფაქტორი მოქმედებს. ტრეიდერისთვის ეს ნიშნავს, რომ აქამდე დამოუკიდებლად მიჩნეული პოზიციები დროებით ერთ რისკად იქცა.

როდის არის კორელაცია ყველაზე სასარგებლო

კორელაცია განსაკუთრებით გამოსადეგია პოზიციის ზომის განსაზღვრისას. დავუშვათ, გაქვთ რამდენიმე ტექნოლოგიური აქცია და დამატებით ნახევარგამტარების ინდექსთან დაკავშირებული ინსტრუმენტი. ცალკე სახელებით ეს ხუთი პოზიციაა, მაგრამ მაღალი კორელაციის შემთხვევაში ფაქტობრივად ერთი სექტორის იდეას აორმაგებთ.

იგივე ლოგიკა მუშაობს ვალუტებსა და საქონელზეც. ნავთობის ფასზე მგრძნობიარე ვალუტა, ენერგეტიკული კომპანიის აქცია და ნავთობის ფიუჩერსი შეიძლება ერთ მაკროფაქტორზე იყოს დამოკიდებული. ამის ცოდნა არ ნიშნავს, რომ ასეთი პოზიციები აკრძალულია. თუ თქვენი ანალიზი სწორედ ამ სცენარზეა აგებული, კონცენტრაცია შეგნებული არჩევანი შეიძლება იყოს. მთავარი ისაა, რომ რისკი შემთხვევით არ მიიღოთ.

კორელაცია ასევე დაგეხმარებათ ჰეჯირების იდეის შეფასებაში. თუ ორი აქტივი ისტორიულად უარყოფითად არის დაკავშირებული, მეორე პოზიციამ შეიძლება პირველის რყევის ნაწილი შეამსუბუქოს. თუმცა ჰეჯი მხოლოდ იმიტომ არ უნდა გახსნათ, რომ ძველი ცხრილი უარყოფით რიცხვს აჩვენებს. შეაფასეთ პოზიციების მოცულობა, ვოლატილობა, სპრედი, საკომისიო და ისიც, რეალურად რა ეკონომიკური მიზეზი ამოძრავებს კავშირს.

რა შეცდომებს უშვებენ ყველაზე ხშირად

პირველი შეცდომაა კორელაციის მიზეზობრიობად მიჩნევა. თუ ბიტკოინი და ტექნოლოგიური ინდექსი გარკვეულ პერიოდში ერთად იზრდება, ეს არ ამტკიცებს, რომ ერთი მეორეს ამოძრავებს. ორივეზე შეიძლება ერთდროულად მოქმედებდეს საპროცენტო განაკვეთების მოლოდინი, დოლარის დინამიკა ან ინვესტორთა რისკისადმი დამოკიდებულება.

მეორე შეცდომაა ერთი ისტორიული კოეფიციენტით გადაწყვეტილების მიღება. ბაზრის რეჟიმები იცვლება. დაბალი ინფლაციის, მკაცრი მონეტარული პოლიტიკის, კრიზისისა და სწრაფი ეკონომიკური ზრდის პერიოდებში ერთი და იგივე აქტივების ურთიერთობა შესაძლოა არსებითად განსხვავდებოდეს. სწორედ ამიტომ მოძრავი კორელაცია უფრო ინფორმაციულია, ვიდრე ერთჯერადი რიცხვი.

მესამე შეცდომაა ვოლატილობის იგნორირება. ორი აქტივის კორელაცია შეიძლება 0.20 იყოს, მაგრამ თუ ერთ-ერთი ყოველდღე 1%-ით მოძრაობს, მეორე კი 6%-ით, მათი წონა პორტფელში ერთნაირად არ უნდა განაწილდეს. კორელაცია გვიჩვენებს ურთიერთმიმართულებას, ხოლო პოზიციის რეალურ რისკს განსაზღვრავს ვოლატილობა და კაპიტალში დაკავებული წილი.

მეოთხე შეცდომაა ფასების ნაცვლად ანალიზის კონტექსტის უგულებელყოფა. ობლიგაციებსა და აქციებს ზოგჯერ უარყოფითი კორელაცია აქვთ, მაგრამ მზარდი ინფლაციის პერიოდში ორივე კლასმა შეიძლება ზეწოლა განიცადოს. ისტორიული ურთიერთობა სასარგებლო მინიშნებაა და არა გარანტია.

პრაქტიკული სამუშაო პროცესი პორტფელისთვის

შექმენით მარტივი კორელაციის მატრიცა თქვენი ძირითადი პოზიციებისთვის. რიგებშიც და სვეტებშიც ჩაწერეთ აქტივების სახელები, გამოთვალეთ წყვილური კოეფიციენტები და მონიშნეთ 0.70-ზე მაღალი დადებითი კავშირები. ამის შემდეგ შეხედეთ არა მხოლოდ ციფრებს, არამედ პოზიციების წონებსაც: 0.85 კორელაციის მქონე ორი მცირე პოზიცია შეიძლება ნაკლებად საგანგაშო იყოს, ვიდრე 0.55 კორელაციის მქონე ორი დიდი პოზიცია.

კვირაში ერთხელ ან თვეში ერთხელ განაახლეთ მონაცემები - თქვენი სტილის მიხედვით. აქტიური ტრეიდერი მოკლე ფანჯრებს მეტ ყურადღებას მიაქცევს, გრძელვადიანი ინვესტორი კი 90- და 252-დღიან მაჩვენებლებს. Traders’ Hub-ის პრაქტიკულ სწავლებაში ასეთი ცხრილი განსაკუთრებით კარგ სავარჯიშოდ მუშაობს, რადგან გაჩვენებთ, როგორ გადადის სტატისტიკა პოზიციის ზომაში, სტოპ-დონის დაგეგმვასა და პორტფელის დისციპლინაში.

საბოლოოდ, საუკეთესო კითხვა არ არის: ეს ორი აქტივი კორელირებულია თუ არა? უფრო სასარგებლოა ჰკითხოთ საკუთარ თავს: თუ ბაზრის რისკისადმი დამოკიდებულება ხვალ მკვეთრად შეიცვლება, რამდენი ჩემი პოზიცია შეიძლება ერთდროულად დაზარალდეს? ამ კითხვაზე რეგულარული, მონაცემებით გამყარებული პასუხი პორტფელს უფრო გააზრებულს ხდის.