მსოფლიო საფონდო ბაზრების საათები ვაჭრისთვის

თუ აშშ-ის აქციაზე ორდერი თბილისის დროით ღამის პირველ საათზე განათავსეთ, შეიძლება აღმოჩნდეთ, რომ ძირითადი სესია უკვე დასრულებულია და ფასი შედარებით თხელი ლიკვიდობის პირობებში მოძრაობს. სწორედ ამიტომ მსოფლიო საფონდო ბაზრების საათები მხოლოდ კალენდარული ინფორმაცია არ არის - ეს არის სამუშაო ინსტრუმენტი, რომელიც გავლენას ახდენს შესვლის ფასზე, სპრედზე, ვოლატილობასა და რისკის მართვაზე.

საფონდო ბაზარი 24 საათი უწყვეტად არ მუშაობს. მსოფლიოს სხვადასხვა ბირჟა საკუთარ ადგილობრივ დროში იხსნება და იხურება, ხოლო საქართველოსთვის დამატებითი ფაქტორია ის, რომ ქვეყანა ზაფხულისა და ზამთრის დროზე არ გადადის. აშშ-სა და ევროპის საათების ცვლილების დროს თბილისის ეკრანზე სესიების დაწყების დრო იცვლება. თუ ამ განსხვავებას წინასწარ არ აკონტროლებთ, სწორი სავაჭრო იდეაც კი შეიძლება არასასურველ მომენტში შეასრულოთ.

რატომ არის მსოფლიო საფონდო ბაზრების საათები მნიშვნელოვანი

ბირჟის გახსნისა და დახურვის წუთებში ვაჭრობის აქტივობა ხშირად იმატებს. გახსნისას ბაზარი ამუშავებს ღამის ახალ ამბებს, კომპანიის ანგარიშებს, მაკროეკონომიკურ მონაცემებსა და იმ ორდერებს, რომლებიც სესიის დაწყებამდე დაგროვდა. დახურვისას კი ინსტიტუციური ინვესტორები აბალანსებენ პორტფელებს, ტრეიდერები აფიქსირებენ შედეგს და იზრდება აუქციონის მნიშვნელობა.

ეს არ ნიშნავს, რომ გახსნისას ან დახურვისას ვაჭრობა ყოველთვის საუკეთესო არჩევანია. აქტიურ პერიოდს თან ახლავს სწრაფი ფასობრივი რყევა და ხშირად ფართო სპრედი, განსაკუთრებით ნაკლებად ლიკვიდურ აქციებში. დამწყებისთვის უფრო გონივრული შეიძლება იყოს გახსნიდან 15-30 წუთის მოცდა, სანამ საწყისი ემოციური მოძრაობა ნაწილობრივ დალაგდება. გამოცდილ ტრეიდერს კი ეს დრო კონკრეტულ სტრატეგიაში შეიძლება ჰქონდეს ჩაშენებული.

სესიის საათები ინვესტორსაც ეხება. თუ თქვენი მიზანი მრავალწლიანი პორტფელის შექმნაა, წუთების დაჭერა ნაკლებად კრიტიკულია, მაგრამ მაინც უნდა იცოდეთ, როდის სრულდება ორდერი, როდის ქვეყნდება მნიშვნელოვანი მონაცემი და როგორ მოქმედებს არასავაჭრო საათებში გამოქვეყნებული კომპანიის ანგარიში მომდევნო გახსნაზე.

ძირითადი საფონდო ბირჟები თბილისის დროით

ქვემოთ მოცემული დროები ეხება ძირითად, რეგულარულ სავაჭრო სესიას. ისინი უნდა აღიქვათ როგორც პრაქტიკული ორიენტირი და არა უცვლელი ცხრილი: დღესასწაულები, შემოკლებული სესიები და დროის ცვლილება განრიგს ცვლის.

ნიუ-იორკი: NYSE და Nasdaq

აშშ-ის მთავარი ბირჟები ადგილობრივი აღმოსავლეთის დროით მუშაობენ 09:30-დან 16:00 საათამდე. თბილისის დროით ეს, აშშ-ის ზაფხულის დროზე ყოფნის პერიოდში, ჩვეულებრივ არის 17:30-დან 00:00 საათამდე. ზამთრის დროზე გადასვლის შემდეგ სესია ერთი საათით გვიან იწყება - 18:30-ზე - და 01:00-ზე სრულდება.

ამ ფანჯარაში ვაჭრობს Apple, Nvidia, Microsoft, Tesla და ათასობით სხვა ამერიკული კომპანია. აშშ-ის სესია განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ აქციებისთვის, არამედ ინდექსებისთვის, ETF-ებისთვისა და ზოგჯერ გლობალური რისკის განწყობისთვისაც. თუ ფედერალური რეზერვის გადაწყვეტილება ან ინფლაციის მონაცემი ქვეყნდება, ყველაზე მკაფიო რეაქცია ხშირად სწორედ ამ საათებში ჩანს.

ლონდონი და ფრანკფურტი

ლონდონის საფონდო ბირჟის რეგულარული სესია ადგილობრივი დროით, როგორც წესი, 08:00-16:30-ია. ფრანკფურტის Xetra-ზე ძირითადი ვაჭრობა 09:00-17:30 ცენტრალური ევროპის დროით მიმდინარეობს. თბილისის დროით ორივე ბაზარი ხშირად 11:00-20:30-ის ფანჯარაში ემთხვევა, ხოლო ზამთრის პერიოდში, ევროპაში საათის გადაწევის შემდეგ, 12:00-20:30-ის რეჟიმს უახლოვდება.

ევროპული სესია სასარგებლოა მათთვის, ვინც დღის პირველ ნახევარში აკვირდება ბაზარს. გერმანული ინდუსტრიული კომპანიები, ევროპული ბანკები, ენერგეტიკული სექტორი და დიდი ბრიტანეთის ფინანსური ბაზარი ამ პერიოდში უფრო მაღალი აქტივობით გამოირჩევა. ასევე მნიშვნელოვანია ლონდონისა და ნიუ-იორკის გადაკვეთა: თბილისის დროით ეს დაახლოებით საღამოს საათებში ხდება და გლობალურ აქტივებში ლიკვიდობა ხშირად იზრდება.

ტოკიო და ჰონგ-კონგი

ტოკიოს ბირჟა ადგილობრივი დროით ორ ნაწილად მუშაობს: 09:00-11:30 და 12:30-15:30. თბილისის დროით ეს დაახლოებით 04:00-06:30 და 07:30-10:30-ია. შუადღის შესვენება რეალურია, ამიტომ ორდერის შესრულებისა და პოზიციის მართვისას ეს პაუზაც გაითვალისწინეთ.

ჰონგ-კონგის ბაზარი ადგილობრივი დროით ძირითადად 09:30-12:00 და 13:00-16:00 საათებშია ღია, რაც საქართველოში დაახლოებით 05:30-08:00 და 09:00-12:00-ს შეესაბამება. აზიური სესია განსაკუთრებით საინტერესოა იაპონურ, ჩინურ და რეგიონულ ტექნოლოგიურ კომპანიებზე ორიენტირებული ინვესტორებისთვის. თუმცა, თუ აშშ-ის სამუშაო დღის რეჟიმში ცხოვრობთ, ამ ბაზრებზე აქტიური მოკლევადიანი ვაჭრობა ძილისა და დისციპლინის ხარჯზე არ უნდა ააწყოთ.

რეგულარული სესია, პრე-მარკეტი და აფთერ-მარკეტი

აშშ-ის აქციებზე ზოგ ბროკერთან ხელმისაწვდომია პრე-მარკეტი და აფთერ-მარკეტიც. პრე-მარკეტი იწყება რეგულარულ გახსნამდე, ხოლო აფთერ-მარკეტი გაგრძელდება დახურვის შემდეგ. ამ დროს ხშირად ქვეყნდება კვარტალური ანგარიშები, მენეჯმენტის პროგნოზები და სხვა მნიშვნელოვანი კორპორაციული სიახლეები.

მაგრამ გაფართოებული საათები ყველა მონაწილისთვის ერთნაირად ხელსაყრელი არ არის. სავაჭრო მოცულობა შეიძლება დაბალი იყოს, სპრედი - ფართო, ხოლო ფასი - მკვეთრად მერყევი. ლიმიტ-ორდერი ასეთ პირობებში, როგორც წესი, უფრო კონტროლირებადია, ვიდრე საბაზრო ორდერი. საბაზრო ორდერმა შეიძლება თქვენთვის მიუღებელ ფასზე შეასრულოს გარიგება, როდესაც მოთხოვნასა და მიწოდებას შორის სხვაობა დიდია.

აქვე მნიშვნელოვანია განსხვავება: ბირჟა შეიძლება დახურული იყოს, მაგრამ თქვენი ბროკერის პლატფორმაზე კონკრეტული ინსტრუმენტი მაინც ჩანდეს მოძრავი. ეს შეიძლება იყოს გაფართოებული სესიის ფასი, CFD, ფიუჩერსი ან ინდიკაციური კოტირება. სანამ გადაწყვეტილებას მიიღებთ, გადაამოწმეთ, ზუსტად რომელ ინსტრუმენტს აკვირდებით და რა წესით სრულდება ორდერი.

დროის ცვლილება: ყველაზე ხშირი ტექნიკური შეცდომა

საქართველო მთელი წლის განმავლობაში UTC+4 დროში რჩება. აშშ და ევროპის დიდი ნაწილი კი გაზაფხულსა და შემოდგომაზე საათს ცვლის. თანაც, ამერიკა და ევროპა ერთსა და იმავე კვირაში არ გადადიან ახალ დროზე. წელიწადში რამდენიმე კვირით იქმნება შუალედური პერიოდი, როცა ჩვეულებრივი სხვაობა ერთი საათით იცვლება.

ამიტომ არ დაეყრდნოთ მხოლოდ ერთხელ დამახსოვრებულ დროს. კვირის დასაწყისში გადაამოწმეთ ბირჟის ოფიციალური სავაჭრო კალენდარი, ბროკერის პლატფორმაში მითითებული დროის სარტყელი და დაგეგმილი ეკონომიკური მოვლენები. განსაკუთრებით ფრთხილად იყავით მარტსა და ოქტომბერ-ნოემბერში, როცა აშშ და ევროპა საათებს ცვლიან.

როგორ ააწყოთ საკუთარი სავაჭრო რუტინა

პირველი ნაბიჯია, განსაზღვროთ, რომელ ბაზარსა და რა სტილს ანიჭებთ უპირატესობას. აშშ-ის აქციებზე დღის ვაჭრობა საღამოს განრიგს მოითხოვს; ევროპული აქციები უფრო ბუნებრივად ერგება საქართველოს სამუშაო დღეს; აზიური ბაზრები კი დილის ძალიან ადრე აქტიურობას გულისხმობს. ყველა სესიის ერთდროულად დევნა ცოდნას არ ზრდის - ხშირად მხოლოდ ყურადღებას ფანტავს.

შემდეგ კალენდარში მონიშნეთ თქვენი ინსტრუმენტების გახსნა, დახურვა, კომპანიის ანგარიშების თარიღები და მაღალი მნიშვნელობის მაკროეკონომიკური გამოცხადებები. მაგალითად, თუ ამერიკულ ტექნოლოგიურ აქციას აკვირდებით, წინასწარ იცოდეთ, ანგარიში რეგულარული სესიის წინ ქვეყნდება თუ დახურვის შემდეგ. ეს პირდაპირ განსაზღვრავს, დარჩებით თუ არა პოზიციაში ღამის რისკით.

სასარგებლოა სავაჭრო ჟურნალში საათის დამატებაც. ჩაიწერეთ, როდის გახსენით პოზიცია, როგორი იყო მოცულობა, სად იდგა სტოპ-ლოსი და რა მიზეზით შედით. რამდენიმე ათეული გარიგების შემდეგ დაინახავთ, კონკრეტულად თქვენთვის რომელი პერიოდი მუშაობს უკეთ: გახსნის იმპულსი, სესიის შუა ნაწილი თუ დახურვის მოძრაობა. ეს უკვე პირად მონაცემებზე დაფუძნებული პროცესი იქნება და არა სხვისი გრაფიკის კოპირება.

საათები არ არის სავაჭრო სიგნალი

სესიის გახსნა არ ნიშნავს, რომ აუცილებლად უნდა იყიდოთ ან გაყიდოთ. მაღალი ლიკვიდობა უკეთეს შესრულებას შეიძლება უწყობდეს ხელს, მაგრამ არ ანაცვლებს ანალიზს, პოზიციის ზომის გამოთვლას და წინასწარ განსაზღვრულ რისკს. ანალოგიურად, მშვიდი საათები ყოველთვის ცუდი არ არის: გრძელვადიანი ინვესტორისთვის ისინი შეიძლება სრულიად საკმარისი იყოს ლიმიტ-ორდერის მოთავსებისა და პორტფელის გადახედვისთვის.

ბაზრის საათები გამოიყენეთ როგორც ჩარჩო. აირჩიეთ ერთი ან ორი სესია, რომელსაც რეალურად შეძლებთ კონცენტრირებულად და დისციპლინით დაკვირვებას, შეამოწმეთ კალენდარი ყოველი სავაჭრო კვირის წინ და ნუ მისცემთ საათს უფლებას, სტრატეგიის ნაცვლად გადაწყვეტილება მიიღოს.