პოზიციის ზომის გამოთვლის ფორმულა პრაქტიკაში

ტრედერში ყველაზე ძვირად ღირებული შეცდომა ყოველთვის ცუდი ანალიზი არ არის. ხშირად იდეა სწორიცაა, მაგრამ პოზიცია იმდენად დიდია, რომ ერთი Stop Loss ანგარიშზე არაპროპორციულ ზარალს ტოვებს. პოზიციის ზომის გამოთვლის ფორმულა სწორედ ამ პრობლემას აგვარებს: ის გეუბნებათ, რამდენი აქცია, კრიპტო ერთეული ან ლოტი შეგიძლიათ იყიდოთ ისე, რომ წინასწარ განსაზღვრულ რისკს არ გადააჭარბოთ.

ეს არ არის მხოლოდ მათემატიკური სავარჯიშო. პოზიციის ზომა აკავშირებს ერთმანეთს თქვენს ანგარიშს, სავაჭრო იდეას, Stop Loss-სა და რეალურ ფინანსურ პასუხისმგებლობას. თუ ეს კავშირი არ არსებობს, ტრედი შეიძლება უფრო აზარტს ჰგავდეს, ვიდრე პროცესს.

რას პასუხობს პოზიციის ზომა

სანამ Buy ან Sell ღილაკს დააჭერთ, ორ კითხვას უნდა ჰქონდეს პასუხი: სად არის თქვენი იდეის გაუქმების წერტილი და რა თანხას კარგავთ, თუ ფასი ამ წერტილამდე მივა. პირველი არის ტექნიკური ანალიზის საკითხი, მეორე კი რისკის მენეჯმენტის.

Stop Loss არ უნდა განთავსდეს იქ, სადაც ზარალის თანხა თქვენთვის კომფორტულია. ის უნდა იყოს იქ, სადაც ბაზარი გაჩვენებთ, რომ თქვენი სცენარი აღარ მუშაობს - მაგალითად, მნიშვნელოვანი მხარდაჭერის ქვემოთ, სტრუქტურული მაქსიმუმის ზემოთ ან ვოლატილობის შესაბამის მანძილზე. ამის შემდეგ პოზიციის ზომა უნდა მოერგოს Stop Loss-ს და არა პირიქით.

ამ მიდგომის მთავარი სარგებელი სტაბილურობაა. სხვადასხვა აქტივს, სხვადასხვა ფასსა და Stop Loss-ის მანძილს შეიძლება სრულიად განსხვავებული რაოდენობა ჰქონდეს, მაგრამ ანგარიშზე დაგეგმილი რისკი უცვლელი დარჩეს. სწორედ ასე ხდება შედეგების შეფასება ტრედების სერიის მიხედვით და არა ერთი ემოციური გარიგებით.

პოზიციის ზომის გამოთვლის ფორმულა

საბაზისო ფორმულა ასეთია:

პოზიციის ზომა = თანხა, რომელსაც რისკავთ / (შესვლის ფასი - Stop Loss-ის ფასი)

Long პოზიციისას ფრჩხილებში იღებთ შესვლისა და Stop Loss-ის ფასებს შორის სხვაობას. Short პოზიციის შემთხვევაში გამოთვლის ლოგიკა იგივეა - საჭიროა ერთ ერთეულზე რისკის ფულადი მნიშვნელობა, ანუ რამდენს კარგავთ თითო აქციაზე, თითო მონეტაზე ან თითო კონტრაქტზე, თუ Stop Loss ამოქმედდება.

ფორმულის პირველი ნაწილი ასე გამოითვლება:

თანხა, რომელსაც რისკავთ = ანგარიშის ბალანსი × რისკის პროცენტი

ვთქვათ, ანგარიშზე გაქვთ 10,000 დოლარი და ერთ ტრედზე 1%-ის რისკს იღებთ. თქვენი მაქსიმალური დაგეგმილი ზარალი არის 100 დოლარი. თუ აქციაში შესვლას 50 დოლარზე აპირებთ, Stop Loss კი 48 დოლარზეა, ერთ აქციაზე რისკი 2 დოლარია. შესაბამისად:

პოზიციის ზომა = 100 / 2 = 50 აქცია

ამ პოზიციის ნომინალური ღირებულება 2,500 დოლარია, თუმცა თქვენი რეალური დაგეგმილი რისკი 100 დოლარია. ეს განსხვავება კრიტიკულია: პოზიციის ღირებულება და რისკი ერთი და იგივე არ არის.

რატომ არ კმარა ფიქსირებული თანხით ყიდვა

დამწყები ხშირად ყოველ ტრედზე ერთსა და იმავე თანხას იყენებს - მაგალითად, 1,000 დოლარს. ეს მარტივი ჩანს, თუმცა რისკი იცვლება. თუ ერთ აქტივში Stop Loss შესვლის ფასიდან 2%-ითაა დაშორებული, მეორეში კი 10%-ით, ერთნაირი პოზიციის ღირებულება სრულიად განსხვავებულ ზარალს წარმოშობს.

ფიქსირებული თანხა მხოლოდ მაშინ მუშაობს, თუ ყველა გარიგებას იდენტური Stop Loss-ის პროცენტული მანძილი აქვს, რაც რეალურ ბაზარზე იშვიათია. უკეთესი მიდგომაა ფიქსირებული იყოს რისკი, ხოლო პოზიციის ღირებულება იცვლებოდეს სავაჭრო სტრუქტურის მიხედვით.

ნაბიჯ-ნაბიჯ გამოთვლა აქციებისა და კრიპტოსთვის

აქციებსა და Spot კრიპტოში ფორმულა ყველაზე მარტივად გამოსაყენებელია. ჯერ განსაზღვრეთ ანგარიშის პროცენტი. დამწყებისთვის 0.5%-1% ერთ ტრედზე ხშირად უფრო გონივრული საწყისი ჩარჩოა, ვიდრე 3%-5%. ზუსტი პროცენტი დამოკიდებულია სტრატეგიაზე, გამოცდილებაზე, ტრედების სიხშირესა და იმაზე, რამდენი პოზიცია გაქვთ ერთდროულად ღია.

შემდეგ მონიშნეთ შესვლის ფასი და Stop Loss. დავუშვათ, კრიპტოაქტივის ყიდვას 200 დოლარზე გეგმავთ, Stop Loss კი 190 დოლარზეა. ერთ ერთეულზე რისკი 10 დოლარია. თუ ანგარიშის ბალანსი 5,000 დოლარია და რისკი 1%-ს, ანუ 50 დოლარს, შეადგენს, გამოთვლა იქნება:

პოზიციის ზომა = 50 / 10 = 5 ერთეული

პოზიციის ნომინალური ღირებულება 1,000 დოლარია. თუ ბირჟა საშუალებას გაძლევთ ფრაქციული რაოდენობა იყიდოთ, შეგიძლიათ გამოთვალოთ ზუსტი მოცულობა. თუ მხოლოდ მთელ ერთეულებს ყიდულობთ, პოზიცია ყოველთვის ქვემოთ დაამრგვალეთ. 5.8 ერთეულის ნაცვლად 5 ერთეულის აღება რისკს ლიმიტში ტოვებს, 6 ერთეული კი მას აჭარბებს.

Forex-ში პიპის ღირებულება ცვლის გამოთვლას

Forex-ში ფასთა სხვაობა პიპებით იზომება, ხოლო პოზიცია ლოტებით. ამიტომ გამოიყენეთ გაფართოებული ფორმულა:

ლოტის ზომა = თანხა, რომელსაც რისკავთ / (Stop Loss პიპებში × ერთი პიპის ღირებულება)

მაგალითად, თუ რისკავთ 100 დოლარს, Stop Loss არის 25 პიპი, ხოლო 1 სტანდარტულ ლოტზე ერთი პიპის ღირებულება 10 დოლარია, შედეგი იქნება:

ლოტის ზომა = 100 / (25 × 10) = 0.4 ლოტი

აქ აუცილებელია გაითვალისწინოთ სავალუტო წყვილი და ანგარიშის ვალუტა. EUR/USD-ზე პიპის ღირებულების გამოთვლა შედარებით პირდაპირია, მაგრამ სხვა წყვილებზე შესაძლოა კონვერტაცია გახდეს საჭირო. პლატფორმის კალკულატორი ამ პროცესს ამარტივებს, თუმცა ტრედერმა უნდა იცოდეს, რას ამოწმებს: Stop Loss-ის პიპები, ლოტის ზომა და საბოლოო ფულადი რისკი.

ლევერიჯი არ ზრდის თქვენს დასაშვებ რისკს

ლევერიჯი ხშირად აბნევს მონაწილეებს, რადგან ის დიდი პოზიციის გახსნის საშუალებას იძლევა შედარებით მცირე მარჟით. მაგრამ ლევერიჯი არ უნდა წყვეტდეს პოზიციის ზომას. ის მხოლოდ განსაზღვრავს, რამდენი მარჟა დაგჭირდებათ უკვე გამოთვლილი პოზიციის გასახსნელად.

თუ თქვენს წესში ერთ ტრედზე მაქსიმალური რისკი 100 დოლარია, 10x ან 50x ლევერიჯი ამ ლიმიტს არ ცვლის. მაღალი ლევერიჯი უბრალოდ ამცირებს იმ ფასის მოძრაობას, რომელიც ანგარიშის მარჟაზე მკვეთრად აისახება, და ზრდის ლიკვიდაციის რისკს. განსაკუთრებით კრიპტო ფიუჩერსებში, პოზიციის ზომა Stop Loss-ის მიხედვით უნდა დადგინდეს, შემდეგ კი უნდა გადაამოწმოთ, არის თუ არა ლიკვიდაციის ფასი უსაფრთხოდ დაშორებული თქვენს სავაჭრო გეგმას.

რეალური რისკი: საკომისიო, სლიპიჯი და ფასის ხარვეზი

ფორმულა იდეალურ შესრულებას ვარაუდობს. რეალურ ბაზარზე Stop Loss შეიძლება ზუსტად თქვენს ფასზე არ შესრულდეს. მაღალი ვოლატილობის, დაბალი ლიკვიდობის, მნიშვნელოვანი მაკროეკონომიკური მონაცემების ან ბაზრის გახსნის დროს სლიპიჯი მოსალოდნელია. აქციებში ასევე არსებობს overnight gap-ის რისკი - ფასი შეიძლება Stop Loss-ს გადახტეს და გარიგება უარეს ნიშნულზე დაიხუროს.

ამიტომ აქტიურ და სწრაფ ბაზრებზე სასარგებლოა მცირე ბუფერის დატოვება. თუ თქვენი თეორიული რისკი 1%-ია, პრაქტიკაში შეგიძლიათ 0.8%-0.9% გამოიყენოთ, რათა საკომისიო და შესრულების ცვალებადობა დაფაროთ. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მაშინ, როცა მოკლე ვადიან ტრედებს აკეთებთ და ხარჯები შედეგის მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენს.

რამდენიმე პოზიცია ერთ იდეად არ უნდა გადაიქცეს

ცალკე გამოთვლილი პოზიციები ყოველთვის ცალკე რისკს არ ნიშნავს. მაგალითად, თუ ერთდროულად ყიდულობთ ტექნოლოგიურ აქციას, Nasdaq ინდექსს და ნახევარგამტარების ETF-ს, ერთი სექტორული მოძრაობა სამ პოზიციას ერთდროულად დააზარალებს. ანალოგიურად, BTC და მაღალი კორელაციის მქონე ალტკოინები ხშირად დამოუკიდებელი ფსონები არ არის.

ამიტომ შეაფასეთ არა მხოლოდ ერთი ტრედის, არამედ მთლიანი ღია რისკის მოცულობა. შეგიძლიათ წინასწარ დააწესოთ პორტფელის ლიმიტი - მაგალითად, ყველა აქტიურ პოზიციაზე ჯამური დაგეგმილი რისკი არ აღემატებოდეს ანგარიშის 3%-ს. ეს წესი განსაკუთრებით სასარგებლოა მაშინ, როდესაც ბაზარი ერთ მიმართულებით სწრაფად მოძრაობს.

პოზიციის ზომა სავაჭრო ჟურნალში

თუ პოზიციის ზომას მხოლოდ გახსნის მომენტში ითვლით და შემდეგ არ იწერთ, საკუთარ სისტემას სრულად ვერ შეაფასებთ. ჟურნალში დააფიქსირეთ ანგარიშის ბალანსი, რისკის პროცენტი, შესვლის ფასი, Stop Loss, გამოთვლილი რაოდენობა, ფაქტობრივი რაოდენობა და დაგეგმილი ზარალი. დახურვის შემდეგ შეადარეთ დაგეგმილი და რეალური შედეგი.

ასე გამოიკვეთება, სად ირღვევა დისციპლინა: იქნებ პოზიციას ზედმეტად ამრგვალებთ, Stop Loss-ს შორს წევთ, ან ხარჯებს არ ითვალისწინებთ. Traders’ Hub-ის პრაქტიკულ სწავლებაში მსგავსი ჩანაწერები ანალიზს ხელშესახებს ხდის, რადგან გადაწყვეტილება მხოლოდ მოგება-ზარალის შედეგით აღარ ფასდება.

პოზიციის სწორი ზომა მოგებიან ტრედს ვერ დაგპირდებათ. სამაგიეროდ, ის გაძლევთ საშუალებას, რომ წარუმატებელი იდეა დარჩეს მართვად დანაკარგად და არა ანგარიშის აღდგენის ხანგრძლივ პრობლემად. შემდეგი ტრედის გახსნამდე ჯერ განსაზღვრეთ სად ცდებით, შემდეგ გადაწყვიტეთ რამდენის დაკარგვა შეგიძლიათ და მხოლოდ ამის შემდეგ აირჩიეთ რაოდენობა.