რა არის მარჟინ ქოლი და როგორ ავიცილოთ ის?

მოგებიან პოზიციაში შესვლა ხშირად მარტივ ნაწილად ჩანს. რთული მომენტი მაშინ იწყება, როცა ბაზარი თქვენს წინააღმდეგ მიდის, ზარალი იზრდება და ბროკერი დამატებით უზრუნველყოფას გთხოვთ. სწორედ ამ სიტუაციას ეხება კითხვა: რა არის მარჟინ ქოლი? ეს არის გაფრთხილება, რომ ანგარიშზე არსებული კაპიტალი შესაძლოა ვეღარ აკმაყოფილებდეს ღია ლევერიჯიანი პოზიციების შესანარჩუნებლად საჭირო მოთხოვნას.

მარჟინ ქოლი მხოლოდ ტექნიკური შეტყობინება არ არის. ის რისკის მართვის სიგნალია, რომელიც გეუბნებათ, რომ პოზიციის მოცულობა, ზარალი და ხელმისაწვდომი კაპიტალი ერთმანეთთან სახიფათო თანაფარდობაში შევიდა. ტრეიდერის მიზანი არ უნდა იყოს მხოლოდ მარჟინ ქოლის შემდეგ რეაგირება. გაცილებით უკეთესია, თუ მის წარმოშობის პირობებს წინასწარ აკონტროლებს.

რა არის მარჟინ ქოლი?

მარჟინით ვაჭრობისას ბროკერი გაძლევთ საშუალებას, საკუთარ კაპიტალზე დიდი მოცულობის პოზიცია გახსნათ. ამ მექანიზმს ლევერიჯი ეწოდება. მაგალითად, თუ ანგარიშზე 1,000 დოლარი გაქვთ და იყენებთ 1:10 ლევერიჯს, თეორიულად 10,000 დოლარის მოცულობის პოზიციის კონტროლი შეგიძლიათ. თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ რისკიც მხოლოდ 1,000 დოლარის შესაბამისია.

პოზიციის გასახსნელად ანგარიშზე იბლოკება გარკვეული თანხა - გამოყენებული მარჟინი. დარჩენილი თანხა თავისუფალი მარჟინია, რომელიც მიმდინარე ზარალის დასაფარად და ახალი პოზიციების გასახსნელად გამოიყენება. როცა ღია პოზიციების ზარალი ანგარიშის კაპიტალს ამცირებს, თავისუფალი მარჟინიც კლებულობს.

თუ კაპიტალი ბროკერის მიერ განსაზღვრულ მინიმალურ ზღვარს უახლოვდება ან მას ჩამოსცდება, შეიძლება მიიღოთ მარჟინ ქოლი. კონკრეტული წესი განსხვავდება ბროკერის, ბაზრისა და ინსტრუმენტის მიხედვით: ზოგან ეს მხოლოდ შეტყობინებაა, ზოგან კი პოზიციის შესანარჩუნებლად თანხის დამატების მოთხოვნა. თუ მდგომარეობა კიდევ გაუარესდა, ამოქმედდება stop out - ბროკერი ავტომატურად დახურავს ერთ ან რამდენიმე პოზიციას, რათა უარყოფითი ბალანსის რისკი შეამციროს.

როგორ მუშაობს მარჟინი ანგარიშზე

ამ პროცესის გასაგებად ოთხი მაჩვენებელია საჭირო: ბალანსი, equity, გამოყენებული მარჟინი და თავისუფალი მარჟინი.

ბალანსი არის ანგარიშის თანხა დახურული გარიგებების შემდეგ. თუ 2,000 დოლარი შეიტანეთ და ჯერ პოზიცია არ დაგიხურავთ, ბალანსი ისევ 2,000 დოლარია, მიუხედავად იმისა, ღია პოზიცია მოგებაშია თუ ზარალში.

Equity, ანუ მიმდინარე კაპიტალი, ბალანსს პლუს ან მინუს ღია პოზიციების მცურავ შედეგს აჩვენებს. თუ 2,000-დოლარიან ანგარიშზე მიმდინარე ზარალი 500 დოლარია, equity 1,500 დოლარი იქნება.

გამოყენებული მარჟინი არის თანხა, რომელსაც ბროკერი ღია პოზიციების უზრუნველსაყოფად აკავებს. თავისუფალი მარჟინი კი გამოითვლება ასე: equity მინუს გამოყენებული მარჟინი. სწორედ თავისუფალი მარჟინის შემცირებაა ის, რასაც ტრეიდერი ყოველდღიურ კონტროლს უნდა უქვემდებარებდეს.

ბევრ პლატფორმაზე ჩანს margin level-იც:

Margin Level = Equity / Used Margin × 100%

თუ equity 1,500 დოლარია, გამოყენებული მარჟინი კი 1,000 დოლარი, margin level 150%-ს შეადგენს. ბროკერს შეიძლება მარჟინ ქოლის ზღვარი 100%-ზე ჰქონდეს, ხოლო stop out - 50%-ზე. ეს მხოლოდ მაგალითია: ვაჭრობამდე აუცილებლად უნდა ნახოთ თქვენი ბროკერის პირობები, რადგან პროცენტები, აქტივების კლასები და ლევერიჯის შეზღუდვები ერთმანეთისგან განსხვავდება.

მოკლე მაგალითი

წარმოიდგინეთ, რომ ანგარიშზე 1,000 დოლარი გაქვთ და Forex-ის წყვილზე დიდი პოზიცია გახსენით. მის გასახსნელად 400 დოლარის მარჟინი დაიბლოკა. დასაწყისში თავისუფალი მარჟინი 600 დოლარია.

ბაზარი თქვენს წინააღმდეგ მოძრაობს და მცურავი ზარალი 500 დოლარს აღწევს. ახლა equity 500 დოლარია. გამოყენებული მარჟინი კვლავ 400 დოლარია, თავისუფალი მარჟინი კი მხოლოდ 100 დოლარი რჩება. თუ ფასი კიდევ თქვენს წინააღმდეგ წავა, ანგარიშმა შესაძლოა მარჟინ ქოლის დონეს მიაღწიოს.

მთავარი გაკვეთილი აქ ისაა, რომ პრობლემა მხოლოდ ცუდი პროგნოზი არ არის. იგივე 500-დოლარიანი ზარალი მცირე ზომის პოზიციაში შესაძლოა სრულიად მართვადი იყოს, მაგრამ ზედმეტად დიდი პოზიციის შემთხვევაში ანგარიშს კრიტიკულ მდგომარეობაში გადაიყვანს.

რატომ ხდება მარჟინ ქოლი

ყველაზე ხშირი მიზეზი პოზიციის არასწორი ზომაა. ტრეიდერი ხედავს ხელმისაწვდომ მაღალ ლევერიჯს და მას შესაძლებლობად აღიქვამს, მაშინ როცა ლევერიჯი პირველ რიგში პასუხისმგებლობაა. ის ზრდის როგორც პოტენციურ მოგებას, ისე თითოეული ფასობრივი მოძრაობის გავლენას ანგარიშზე.

მეორე მიზეზია stop-loss-ის გარეშე ან ზედმეტად შორი stop-loss-ით ვაჭრობა. ყველა პოზიციას არ სჭირდება ერთნაირი სტოპი - ინსტრუმენტის ვოლატილობა, ტაიმფრეიმი და სავაჭრო იდეის გაუქმების დონე განსხვავებულია. მაგრამ პოზიცია, რომელსაც წინასწარ განსაზღვრული გასვლის წერტილი არ აქვს, განსაკუთრებით დაუცველია სწრაფი მოძრაობის დროს.

მესამე ფაქტორია რამდენიმე ერთმანეთთან დაკავშირებული პოზიციის ერთდროულად გახსნა. მაგალითად, დოლარის მიმართულებაზე დამოკიდებული რამდენიმე Forex-წყვილი, ტექნოლოგიური აქციები და Nasdaq ინდექსი შეიძლება ერთი და იმავე მაკრო სიახლეზე ერთდროულად დაეცეს. ფორმალურად სხვადასხვა პოზიცია გაქვთ, მაგრამ რეალურად ერთსა და იმავე რისკს აორმაგებთ.

ასევე გასათვალისწინებელია ეკონომიკური კალენდარი. ინფლაციის მონაცემები, ცენტრალური ბანკის გადაწყვეტილება, დასაქმების ანგარიში ან კომპანიის მოგების შედეგები ხშირად ზრდის ვოლატილობას. ასეთ პერიოდში სპრედი შეიძლება გაფართოვდეს, ფასი სწრაფად შეიცვალოს და stop-loss-იც მოსალოდნელ ნიშნულზე უარესად შესრულდეს. კრიპტო ბაზარზე მსგავსი რისკი ხშირად შაბათ-კვირას ან დაბალი ლიკვიდობის საათებშიც ჩნდება.

მარჟინ ქოლი საფონდო, Forex და კრიპტო ბაზრებზე

პრინციპი ყველგან მსგავსია: ნასესხები ან ლევერიჯით კონტროლირებული კაპიტალის შესანარჩუნებლად საკმარისი უზრუნველყოფა გჭირდებათ. თუმცა პრაქტიკული განსხვავებები მნიშვნელოვანია.

საფონდო ბაზარზე მარჟინი ხშირად უფრო მკაცრი მოთხოვნებით მუშაობს და ზოგიერთი პოზიციის შესანარჩუნებლად საწყისი და შემდგომი მარჟინის დონე განსხვავდება. კომპანიის ცუდი კვარტალური შედეგი ან ბაზრის ფართო ვარდნა შეიძლება სწრაფად აისახოს თქვენს equity-ზე.

Forex-ში მაღალი ლევერიჯი გავრცელებულია, ამიტომ მცირე ფასობრივი მოძრაობაც შესამჩნევ გავლენას ახდენს ანგარიშზე. განსაკუთრებით ფრთხილად უნდა იყოთ ლოტის ზომის შერჩევისას: პიპის ღირებულება და stop-loss-ის მანძილი წინასწარ უნდა იცოდეთ.

კრიპტო დერივატივებში ლევერიჯი ხშირად ძალიან მაღალია, ხოლო ფასის მერყეობა - მკვეთრი. აქ მარჟინ ქოლამდე ან ლიკვიდაციამდე გზა ზოგჯერ წუთებში მცირდება. Cross margin და isolated margin ერთმანეთისგან განსხვავდება: cross margin-ში ანგარიშის საერთო ბალანსი შეიძლება პოზიციის დასაცავად გამოიყენებოდეს, isolated margin-ში კი კონკრეტული პოზიციისთვის გამოყოფილი თანხა უფრო მკაფიოდ არის გამიჯნული. რომელია უკეთესი, თქვენს გეგმაზე და რისკის კონტროლის დონეზეა დამოკიდებული, მაგრამ ორივე რეჟიმი მოითხოვს წინასწარ განსაზღვრულ მაქსიმალურ დანაკარგს.

როგორ აიცილოთ მარჟინ ქოლი პრაქტიკაში

მარჟინ ქოლის თავიდან აცილება პროგნოზის 100%-იან სიზუსტეს არ მოითხოვს. ის მოითხოვს სისტემას, რომელიც არასწორი სცენარის დროსაც გიცავთ.

პირველ რიგში, განსაზღვრეთ რამდენს რისკავთ ერთ გარიგებაზე. ბევრი ტრეიდერი ერთ პოზიციაზე ანგარიშის მცირე პროცენტს გამოყოფს, თუმცა ზუსტი მაჩვენებელი თქვენს სტრატეგიაზე, გამოცდილებაზე და ვაჭრობის სიხშირეზეა დამოკიდებული. მთავარი ისაა, რომ რისკი გამოითვალოთ შესვლამდე და არა ზარალის ზრდის შემდეგ.

შემდეგ, პოზიციის ზომა stop-loss-ის მიხედვით გამოთვალეთ. თუ შესვლისა და სტოპის შორის მანძილი დიდია, პოზიციის მოცულობა უნდა შემცირდეს. თუ სტოპი ახლოსაა, მხოლოდ ამის გამო ზომის აგრესიულად გაზრდა არ არის სწორი - ახლო სტოპს ბაზრის ჩვეულებრივმა ხმაურმაც შეიძლება მიაღწიოს.

არ გამოიყენოთ მთელი ხელმისაწვდომი მარჟინი. ანგარიშზე თავისუფალი რესურსის დატოვება გაძლევთ საშუალებას, გაუძლოთ ნორმალურ ვოლატილობას და გადაწყვეტილება პანიკის ნაცვლად გეგმის მიხედვით მიიღოთ. თანხის დამატება მხოლოდ იმისთვის, რომ წამგებიანი პოზიცია ნებისმიერ ფასად შეინარჩუნოთ, რისკის მართვა არ არის. ზოგჯერ პოზიციის ნაწილობრივი დახურვა ან წინასწარ დაგეგმილი სრული გასვლა უფრო დისციპლინირებული არჩევანია.

დააკვირდით კორელაციასაც. თუ ერთდროულად რამდენიმე პოზიცია ერთ მაკრო იდეაზეა აგებული, მათი ჯამური რისკი შეაფასეთ, არა თითოეული გარიგება ცალ-ცალკე. სავაჭრო ჟურნალში ჩაიწერეთ ლევერიჯი, გამოყენებული მარჟინი, საწყისი რისკი და გადაწყვეტილების მიზეზი. რამდენიმე კვირის შემდეგ ეს ჩანაწერები ნათლად გაჩვენებთ, სად აჭარბებთ დასაშვებ მოცულობას.

რა გააკეთოთ, თუ მარჟინ ქოლი უკვე მიიღეთ

პირველი ნაბიჯი ემოციური რეაქციის შეჩერებაა. ნუ გახსნით ახალ პოზიციას დანაკარგის სწრაფად დასაბრუნებლად და ნუ გააორმაგებთ მოცულობას მხოლოდ იმიტომ, რომ ფასი თითქოს შემობრუნებას აპირებს.

გახსენით ანგარიშის მონაცემები და შეაფასეთ equity, თავისუფალი მარჟინი, margin level და თითოეული პოზიციის რეალური რისკი. შემდეგ გადაწყვიტეთ, რომელი პოზიცია არღვევს თქვენს საწყის სავაჭრო გეგმას ან ქმნის ყველაზე დიდ კონცენტრირებულ რისკს. პოზიციის შემცირება ხშირად უფრო გონივრულია, ვიდრე იმავე მიმართულებით დამატება.

თანხის დამატებას აზრი აქვს მხოლოდ მაშინ, თუ ეს წინასწარ განსაზღვრული კაპიტალის მართვის ნაწილია და პოზიციის იდეა კვლავ ძალაშია. დამატებული თანხა არ უნდა გახდეს მიზეზი, რომ თავდაპირველად დაუშვებელი ზარალი უფრო დიდად აქციოთ. მარჟინ ქოლი ყოველთვის არ ნიშნავს, რომ ბაზრის მიმართულება ვერ გამოიცანით - ხშირად ის ნიშნავს, რომ რისკის ზომა არ შეესაბამებოდა ანგარიშის ზომას.

Traders’ Hub-ის სასწავლო მიდგომაში ლევერიჯი არ განიხილება როგორც მოგების აჩქარების ხრიკი. ის არის ინსტრუმენტი, რომლის გამოყენებაც უნდა იცოდეთ პოზიციის ზომის, ეკონომიკური მოვლენების, ტექნიკური დონეებისა და კაპიტალის მართვის კონტექსტში.

ბაზარი ყოველთვის მოგცემთ ახალ შესაძლებლობას, მაგრამ ანგარიშის კაპიტალი მხოლოდ მაშინ გეყოფათ ამ შესაძლებლობისთვის, თუ თითოეულ გარიგებამდე ერთ მარტივ კითხვას დაუსვამთ საკუთარ თავს: რა მოხდება, თუ ეს იდეა არ გამართლდება?