როგორ დავწეროთ ტრეიდინგ ჟურნალი ეფექტურად

ერთი მომგებიანი ტრედი ჯერ კიდევ არ ნიშნავს, რომ თქვენი პროცესი სწორია. შესაძლოა მოგება შემთხვევითმა მოძრაობამ, ზედმეტმა რისკმა ან პოზიციიდან დროულად გამოსვლამ მოგიტანათ. ზუსტად ამიტომ, კითხვა - როგორ დავწეროთ ტრეიდინგ ჟურნალი - მხოლოდ ჩანაწერების ტექნიკას არ ეხება. ეს არის გზა, რომ ყოველი გადაწყვეტილება შეამოწმოთ, შეცდომები დროულად დაინახოთ და სტრატეგია რეალურ მონაცემებზე ააგოთ.

ტრეიდერი ჩარტს ყოველდღე უყურებს, მაგრამ საკუთარი ქცევის ჩარტს ხშირად ვერ ხედავს. ჟურნალი ამ სიცარიელეს ავსებს: ის გაჩვენებთ, სად მუშაობს თქვენი სისტემა, რომელ ბაზარზე კარგავთ დისციპლინას და როდის მოქმედებთ გეგმით ნაცვლად ემოციისა. განსაკუთრებით დამწყებთათვის, რომლებიც ერთდროულად სწავლობენ აქციებს, კრიპტოსა და Forex-ს, ეს ინსტრუმენტი გაცილებით ღირებულია, ვიდრე კიდევ ერთი შემთხვევითი ინდიკატორი.

რატომ არის ტრეიდინგ ჟურნალი აუცილებელი

ტრეიდინგში შედეგი და გადაწყვეტილების ხარისხი ყოველთვის ერთი და იგივე არ არის. მაგალითად, შეგიძლიათ Bitcoin-ზე პოზიცია ყოველგვარი გეგმის გარეშე გახსნათ და მოგებით დახუროთ. თუ მხოლოდ მოგებას ჩაიწერთ, ეს ტრედი წარმატებად მოგეჩვენებათ. თუ კი ჟურნალში მიუთითებთ, რომ შესვლის მიზეზი არ გქონდათ, Stop Loss არ დაგიგეგმავთ და პოზიციის ზომა ზედმეტად დიდი იყო, მიხვდებით, რომ ეს შედეგი გასამეორებელი პროცესი არ არის.

ჟურნალი გაძლევთ ობიექტურ სურათს. რამდენიმე კვირის ან თვის შემდეგ შეგიძლიათ უპასუხოთ კონკრეტულ კითხვებს: რომელ სტრატეგიაზე გაქვთ საუკეთესო შედეგი? დღის რომელ მონაკვეთში აკეთებთ ყველაზე მეტ შეცდომას? რომელი ინსტრუმენტები არ შეესაბამება თქვენს ტემპერამენტს? იცავთ თუ არა წინასწარ განსაზღვრულ რისკს?

ეს მიდგომა ხელს უშლის ორ მავნე ჩვევას: ზედიზედ მოგების შემდეგ ზედმეტ თავდაჯერებას და წაგების შემდეგ იმპულსურ „დაბრუნების“ ვაჭრობას. ორივე შემთხვევაში პრობლემას ხშირად ბაზარი კი არა, დაუფიქსირებელი ქცევა ქმნის.

როგორ დავწეროთ ტრეიდინგ ჟურნალი: დაიწყეთ წესებით

ჟურნალი ეფექტიანია მხოლოდ მაშინ, როცა მას ერთნაირი წესით ავსებთ. არ არის აუცილებელი რთული პროგრამა, ათი ინდიკატორი ან გრძელი ესე. დასაწყისში საკმარისია ცხრილი, ნოუთბუქი ან სპეციალური ციფრული ჟურნალი. მთავარი ის არის, რომ მონაცემები ყოველი ტრედისთვის ერთნაირი ლოგიკით შეიყვანოთ.

სანამ პირველ პოზიციას გახსნით, ჩამოაყალიბეთ თქვენი სავაჭრო გეგმის ძირითადი ჩარჩო. განსაზღვრეთ, რა ტიპის ტრედებს ეძებთ, რა სიგნალი გაძლევთ შესვლის უფლებას, სად ათავსებთ Stop Loss-ს, როგორ ითვლით პოზიციის ზომას და რა პირობებში გადიხართ პოზიციიდან. ჟურნალში შემდეგ სწორედ ამ წესებთან შეადარებთ რეალურ მოქმედებას.

თუ ჯერ სწავლების ეტაპზე ხართ, ნუ ეცდებით ერთდროულად ხუთი სტრატეგიის შემოწმებას. აირჩიეთ ერთი მარტივი მოდელი - მაგალითად, ტრენდის მიმართულებით შესვლა მხარდაჭერისა და წინააღმდეგობის ზონიდან - და დააგროვეთ მასზე საკმარისი ჩანაწერი. მცირე, მაგრამ სუფთა მონაცემი ბევრად სასარგებლოა, ვიდრე ერთმანეთში არეული ათეულობით ტრედი.

რა უნდა ჩაიწეროს თითოეულ ტრედში

ყოველი ჩანაწერი უნდა აღწერდეს არა მხოლოდ საბოლოო P&L-ს, არამედ გადაწყვეტილების მთელ გზას. გამოიყენეთ შემდეგი ველები:

• თარიღი და დრო - როდის გახსენით და დახურეთ პოზიცია. ეს დაგეხმარებათ გამოავლინოთ, მაგალითად, ლონდონის სესიის დასაწყისში ან აშშ-ის ბაზრის გახსნისას განმეორებადი შეცდომები.
• ინსტრუმენტი და ბაზარი - მაგალითად, EUR/USD, NVIDIA, ოქრო ან Ethereum. სხვადასხვა აქტივს განსხვავებული ვოლატილობა და მოძრაობის ლოგიკა აქვს.
• მიმართულება და პოზიციის ზომა - Long იყო თუ Short, რა მოცულობით შეხვიდეთ და რა რისკს იღებდით ანგარიშის მიმართ.
• შესვლის, Stop Loss-ისა და Take Profit-ის ფასი - ეს არის მინიმალური ტექნიკური მონაცემი, რომ შეაფასოთ Risk/Reward თანაფარდობა.
• შესვლის არგუმენტი - კონკრეტულად რომელი სიგნალი დაინახეთ: ფასის რეაქცია ზონაზე, გარღვევა, ტრენდის გაგრძელება, ფუნდამენტური კატალიზატორი თუ სხვა წინასწარ გაწერილი პირობა.
• ბაზრის კონტექსტი - იყო თუ არა მნიშვნელოვანი ეკონომიკური სიახლე, კომპანიის ანგარიშგება, მაღალი ვოლატილობა ან ფართო ბაზრის მკვეთრი მოძრაობა.
• შედეგი და ემოციური მდგომარეობა - რა მიიღეთ ლარში, დოლარში ან პროცენტში და რას გრძნობდით შესვლისა და გამოსვლის დროს.

ეკრანის სურათი ასევე ძლიერ აუმჯობესებს ჟურნალს. გადაიღეთ ჩარტი შესვლამდე და პოზიციის დახურვის შემდეგ. რამდენიმე თვის შემდეგ სიტყვებით ჩაწერილ „კარგი გარღვევა იყო“ ფრაზას ნაკლები ღირებულება ექნება, ვიდრე იმავე გარღვევის ვიზუალურ მაგალითს. სურათზე ნათლად გამოჩნდება, მართლა არსებობდა თუ არა თქვენი სეტაპი.

ჩაწერეთ გეგმა პოზიციის გახსნამდე

ყველაზე სასარგებლო ნაწილი ტრედის დასრულების შემდეგ კი არა, გახსნამდე ივსება. სანამ Buy ან Sell ღილაკს დააჭერთ, ჩაწერეთ თქვენი იდეა: რატომ ახლა, სად არის იდეის გაუქმების დონე და რა უნდა მოხდეს, რომ მოგება დააფიქსიროთ.

ეს პატარა პაუზა იმპულსურ გადაწყვეტილებას მნიშვნელოვნად ამცირებს. თუ ვერ ახერხებთ ორ-სამ წინადადებაში ახსნათ შესვლის მიზეზი, სავარაუდოდ პოზიცია ჯერ მზად არ არის. გამონაკლისი შეიძლება იყოს ძალიან სწრაფი სტრატეგიები, მაგალითად, სკალპინგი, სადაც გადაწყვეტილების დრო შეზღუდულია. ამ შემთხვევაშიც წინასწარ უნდა გქონდეთ მკაფიო წესები, ხოლო ჩანაწერი პოზიციის დახურვისთანავე შეავსოთ.

წინასწარი ჩანაწერი ასევე გაკონტროლებთ პოზიციის მართვისას. ხშირად ტრეიდერი მოგებიან პოზიციას ნაადრევად ხურავს შიშის გამო, ხოლო წაგებიან პოზიციას აჩერებს იმედით. თუ საწყისი გეგმა გაქვთ დაფიქსირებული, შეგიძლიათ შეაფასოთ, გონივრული მიზეზით შეცვალეთ თუ არა გადაწყვეტილება.

როგორ შეაფასოთ შედეგი სწორად

ჟურნალის ანალიზი მხოლოდ მოგება-ზარალის შეკრება არ არის. ერთი ტრედი სტატისტიკას არ ქმნის. პრაქტიკული სურათისთვის შეაფასეთ სულ მცირე 20-30 ერთნაირი წესით შესრულებული პოზიცია, ხოლო უფრო სანდო დასკვნებისთვის მეტი მონაცემი დაგჭირდებათ.

ყოველი კვირის ბოლოს გამოყავით 20-30 წუთი და გადახედეთ ჩანაწერებს. მონიშნეთ ტრედები სამ კატეგორიად: გეგმის მიხედვით შესრულებული, წესის ნაწილობრივ დარღვევით შესრულებული და სრულად იმპულსური. შესაძლოა გეგმის მიხედვით შესრულებულმა ტრედებმა ამ კვირაში ზარალი მოგიტანოთ, მაგრამ ეს მაინც სწორი მონაცემია. მიზანი ის არის, რომ ხარისხიანი პროცესი განმეოროთ და არა ის, რომ ყველა პოზიცია მოგებიანი გახადოთ.

თვეში ერთხელ შეამოწმეთ თქვენი საშუალო მოგება, საშუალო ზარალი, მოგებიანი ტრედების პროცენტი და ყველაზე დიდი Drawdown. თუმცა ეს მაჩვენებლები კონტექსტის გარეშე არ წაიკითხოთ. 70%-იანი მოგებიანი სიხშირე არ არის კარგი, თუ თითოეული წაგება სამ ან ოთხ მოგებიან პოზიციას შლის. ზოგ სტრატეგიას დაბალი მოგების სიხშირე, მაგრამ მაღალი Risk/Reward აქვს - ამიტომ შეფასება ყოველთვის თქვენი მეთოდის ხასიათზეა დამოკიდებული.

ემოციები მონაცემად აქციეთ

„ვნერვიულობდი“ ჟურნალისთვის ზედმეტად ბუნდოვანი ჩანაწერია. სჯობს მიუთითოთ, რა გამოიწვია ეს მდგომარეობა და როგორ აისახა მოქმედებაზე. მაგალითად: „ორი წაგების შემდეგ პოზიციის ზომა გავზარდე“, ან „მოგების შიშით Take Profit-მდე ადრე გამოვედი“. ასეთ ჩანაწერებში ჩანს ქცევის რეალური ნიმუში.

შეგიძლიათ გამოიყენოთ მარტივი შეფასება 1-დან 5-მდე: რამდენად კონცენტრირებული იყავით, რამდენად მკაცრად დაიცავით გეგმა და რამდენად ძლიერი იყო სტრესი. რამდენიმე ათეული ტრედის შემდეგ ეს შეფასებები შეიძლება უფრო გამოსადეგი აღმოჩნდეს, ვიდრე მხოლოდ ფულადი შედეგი. თუ თქვენი ყველაზე ცუდი პოზიციები დაღლილობის, FOMO-ს ან ახალი ამბების დროს გახსნით, გამოსავალი შესაძლოა ახალი ინდიკატორი კი არა, სავაჭრო საათების შეზღუდვა იყოს.

გავრცელებული შეცდომები ტრეიდინგ ჟურნალში

პირველი შეცდომაა ჟურნალის შევსება მხოლოდ წაგების შემდეგ. ასე ჩანაწერები თვითკრიტიკის დღიურად იქცევა და არა ანალიტიკურ ინსტრუმენტად. მოგებიან ტრედებშიც უნდა შეამოწმოთ, დაიცავით თუ არა პროცესი.

მეორე შეცდომაა ზედმეტად ზოგადი კომენტარი: „ჩარტი კარგი ჩანდა“, „სიახლემ იმოქმედა“ ან „ბაზარი უცნაური იყო“. ასეთი ფრაზები მომავალ გადაწყვეტილებას ვერ აუმჯობესებს. დაწერეთ, რა დონე, რომელი სიახლე, რა ტაიმფრეიმი და რომელი წესი იყო მნიშვნელოვანი.

მესამე შეცდომაა რთული ფორმის შექმნა, რომლის შევსებაც ყოველდღე აღარ გინდათ. თუ ჟურნალის წარმოებას თითო ტრედზე 20 წუთი სჭირდება, დიდი შანსია მალევე შეწყვიტოთ. დაიწყეთ აუცილებელი ველებით და მხოლოდ მაშინ დაამატეთ დეტალი, როცა ხედავთ, რომ ის გადაწყვეტილებების ხარისხს აუმჯობესებს.

Traders’ Hub-ის სავაჭრო ჟურნალის ან საკუთარი ცხრილის გამოყენებისას პრინციპი იგივეა: ინსტრუმენტი მხოლოდ ჩანაწერს ამარტივებს, მაგრამ ანალიზს თქვენ ნაცვლად ვერ გააკეთებს.

ჟურნალი თქვენს სავაჭრო გეგმად აქციეთ

რამდენიმე კვირის შემდეგ ჟურნალში მოძებნეთ არა მხოლოდ შეცდომები, არამედ თქვენი უპირატესობა. შესაძლოა აღმოაჩინოთ, რომ ყველაზე კარგად მუშაობთ აქციების ბაზრის გახსნიდან პირველ საათში, მაგრამ კრიპტოზე ღამის ვაჭრობა გეგმის დარღვევას იწვევს. ან იქნებ მხარდაჭერის ზონიდან შესვლები კარგად გამოგდით, ხოლო გარღვევის დევნა - არა.

ამ დაკვირვებებიდან შექმენით ერთი კონკრეტული წესი მომდევნო კვირისთვის. მაგალითად: „არ გავხსნი პოზიციას მაღალი მნიშვნელობის ეკონომიკურ სიახლემდე 15 წუთით ადრე“ ან „არ გავზრდი რისკს ორი წაგების შემდეგ“. ერთდროულად ათი ჩვევის შეცვლა იშვიათად მუშაობს. ერთი გაზომვადი ცვლილება კი შეგიძლიათ შემდეგი თვის ჩანაწერებით შეამოწმოთ.

დღესვე ჩაიწერეთ თქვენი ბოლო სამი ტრედი - არა იმისთვის, რომ საკუთარი თავი გააკრიტიკოთ, არამედ იმისთვის, რომ შემდეგი გადაწყვეტილება უფრო მშვიდად, ზუსტად და გეგმის მიხედვით მიიღოთ.