როგორ ვმართოთ ტრეიდინგის რისკი პრაქტიკულად

ერთი წარმატებული გარიგება შეიძლება ემოციურად ბევრს ნიშნავდეს, მაგრამ ტრეიდერის შედეგს ათეულობით და ასეულობით გადაწყვეტილება განსაზღვრავს. სწორედ ამიტომ კითხვა - როგორ ვმართოთ ტრეიდინგის რისკი - არ ეხება მხოლოდ სტოპ-ლოსის დაყენებას. ეს არის სისტემა, რომელიც გიცავთ ერთი არასწორი იდეის, ემოციური გადაწყვეტილების ან მოულოდნელი საბაზრო მოძრაობისგან.

ბაზარი არ გაძლევთ კონტროლს ფასზე. შეგიძლიათ დააანალიზოთ გრაფიკი, ეკონომიკური მონაცემები და ახალი ამბები, მაგრამ ვერ აიძულებთ აქტივს თქვენი მიმართულებით წავიდეს. კონტროლს კი ინარჩუნებთ იმაზე, რამდენს რისკავთ, სად აღიარებთ, რომ სცენარი არ გამართლდა, და რა ქმედებას გადადგამთ წაგების შემდეგ.

როგორ ვმართოთ ტრეიდინგის რისკი შეკვეთის გახსნამდე

რისკის მართვა იწყება არა მაშინ, როცა პოზიცია უკვე მინუსშია, არამედ მაშინ, როცა ჯერ კიდევ მხოლოდ სავაჭრო იდეა გაქვთ. შეკვეთამდე უნდა არსებობდეს მკაფიო პასუხი სამ კითხვაზე: რა არის შესვლის მიზეზი, რომელ ფასზე უქმდება ეს იდეა და რა თანხას კარგავთ ამ წერტილამდე მისვლის შემთხვევაში.

თუ ამ სამიდან რომელიმე პასუხი ბუნდოვანია, პოზიციის გახსნა უფრო მეტად იმპულსური გადაწყვეტილებაა, ვიდრე გეგმის შესრულება. მაგალითად, ფრაზა „ალბათ გაიზრდება“ არ არის სავაჭრო არგუმენტი. კონკრეტული არგუმენტი შეიძლება იყოს: ფასი მნიშვნელოვან მხარდაჭერის ზონას იცავს, მოცულობა იზრდება, ხოლო სტოპ-ლოსი განთავსებულია იმ ნიშნულის ქვემოთ, რომლის გარღვევაც იდეას გააუქმებს.

განსაკუთრებით დამწყებთათვის სასარგებლოა თითოეული გარიგების წინ რისკის თანხის ცალკე ჩაწერა. როცა იცით, რომ ამ იდეაში მაქსიმუმ 50 ლარს ან კაპიტალის 1%-ს რისკავთ, გადაწყვეტილება გაცილებით ნაკლებად ემოციური ხდება. მიზანი არ არის ყველა ტრანზაქციის მოგებით დახურვა. მიზანია, ერთმა ტრანზაქციამ ანგარიშს ისეთი ზიანი არ მიაყენოს, რომლის აღდგენაც რთული იქნება.

პოზიციის ზომა: რისკის მთავარი რიცხვი

ბევრი ტრეიდერი ჯერ ირჩევს აქტივის რაოდენობას და შემდეგ ფიქრობს სტოპ-ლოსზე. სწორი თანმიმდევრობა საპირისპიროა: ჯერ განსაზღვრეთ, სად არის იდეის გაუქმების წერტილი, შემდეგ კი გამოთვალეთ პოზიციის ზომა.

მარტივი პრინციპია: პოზიციის ზომა უნდა შეესაბამებოდეს თქვენს წინასწარ განსაზღვრულ რისკს. ვთქვათ, ანგარიშზე გაქვთ 10,000 ლარი და ერთ გარიგებაზე მაქსიმუმ 1%-ის, ანუ 100 ლარის დაკარგვას უშვებთ. თუ შესვლისა და სტოპ-ლოსის ფასებს შორის განსხვავება ერთ აქციაზე 5 ლარია, შეგიძლიათ შეიძინოთ 20 ერთეული. ამ შემთხვევაში, სტოპ-ლოსის გააქტიურებისას სავარაუდო ზარალი 100 ლარი იქნება, საკომისიოსა და შესაძლო ფასობრივი გადახრის გათვალისწინებამდე.

ეს მიდგომა ყველა ბაზარზე მუშაობს, თუმცა გამოთვლის დეტალები განსხვავდება. აქციებში მნიშვნელოვანია ერთეულის ფასი და რაოდენობა; კრიპტოში - მაღალი მერყეობა და ლიკვიდურობა; Forex-ში - პიპის ღირებულება, ლოტის ზომა და ბერკეტი. განსხვავებული ინსტრუმენტი არ ცვლის მთავარ წესს: ჯერ რისკი, შემდეგ მოცულობა.

1% უნივერსალური რიცხვი არ არის. მოკლევადიან ტრეიდერს, რომელიც კვირაში ბევრ პოზიციას ხსნის, შეიძლება 0.25%-0.5% უფრო შესაფერისად მიაჩნდეს. ნაკლებად აქტიურმა ინვესტორმა შესაძლოა 1%-2% გამოიყენოს. ეს დამოკიდებულია თქვენს სტრატეგიაზე, კაპიტალზე, გამოცდილებაზე და იმაზე, რამდენი ერთდროული პოზიცია გაქვთ გახსნილი.

სტოპ-ლოსი არ უნდა იყოს შემთხვევითი რიცხვი

სტოპ-ლოსი არ არის „უსიამოვნო“ შეკვეთა, რომელიც მხოლოდ იმიტომ უნდა გააფართოვოთ, რომ ზარალი არ დააფიქსიროთ. ის წინასწარ განსაზღვრავს იმ ფასს, სადაც აღიარებთ: ბაზარმა ჩემი სცენარი არ დაადასტურა.

ტექნიკურ ანალიზში სტოპ-ლოსი ხშირად თავსდება მხარდაჭერის, წინააღმდეგობის, ბოლო ლოკალური მინიმუმის ან მაქსიმუმის მიღმა. მაგრამ ძალიან ახლოს განთავსებული სტოპი შეიძლება ნორმალურმა მერყეობამ გაააქტიუროს, ზედმეტად შორეული კი პოზიციის ზომას ისე შეამცირებს, რომ გარიგება არაპრაქტიკული გახდეს. აქ საჭიროა ბალანსი აქტივის ვოლატილობასა და თქვენი სავაჭრო იდეის ლოგიკას შორის.

სტოპ-ლოსი სრულ გარანტიას ვერ იძლევა. ძლიერი ახალი ამბის, დაბალი ლიკვიდურობის ან ბაზრის გახსნისას ფასმა შეიძლება თქვენი დონე გამოტოვოს და შესრულება უარეს ფასზე მოხდეს. ამიტომ რეალური რისკი ზოგჯერ დაგეგმილზე მაღალია. ასეთ გარემოში პოზიციის შემცირება ან გარიგების გამოტოვება ხშირად უკეთესი არჩევანია, ვიდრე მხოლოდ მაღალი პოტენციური მოგებით ცდუნება.

რისკი და მოსალოდნელი მოგება ერთ სისტემაში

კარგი რისკ/მოგების შეფარდება ნიშნავს, რომ სავარაუდო მოგება აღემატება იმ თანხას, რომელსაც რისკავთ. მაგალითად, თუ სტოპ-ლოსამდე რისკავთ 100 ლარს და მიზნობრივ ფასამდე პოტენციური მოგება 200 ლარია, შეფარდება არის 1:2.

თუმცა 1:2 თავისთავად კარგი გარიგების გარანტია არ არის. უნდა ჰკითხოთ საკუთარ თავს, რეალურად რამდენად აქვს ფასს მიზნობრივ ნიშნულამდე მისვლის შანსი. ძალიან შორეული ტეიკ-პროფიტი ლამაზ მათემატიკას ქმნის, მაგრამ შეიძლება იშვიათად შესრულდეს. მეორე მხრივ, 1:1 შეფარდებით სტრატეგია შეიძლება მომგებიანიც იყოს, თუ მისი მოგებული გარიგებების წილი მაღალია და ხარჯები კონტროლდება.

შედეგს განსაზღვრავს მოლოდინის მათემატიკა: მოგების სიხშირე, საშუალო მოგება, საშუალო ზარალი და საკომისიოები. სწორედ ამიტომ ერთი წარმატებული კვირა ვერ ამტკიცებს სტრატეგიის ხარისხს. საჭიროა საკმარისი რაოდენობის გარიგების მონაცემები.

ბერკეტი ზრდის პასუხისმგებლობას, არა მხოლოდ შესაძლებლობას

ბერკეტი მცირე კაპიტალით დიდი პოზიციის კონტროლის საშუალებას იძლევა, მაგრამ ის ერთნაირად აჩქარებს როგორც მოგებას, ისე ზარალს. 10-ჯერადი ბერკეტით აქტივის 1%-იანი მოძრაობა თქვენს გამოყენებულ მარჟაზე დაახლოებით 10%-იან ეფექტს ქმნის, ხარჯების გამოკლებით. მაღალი ბერკეტი განსაკუთრებით სახიფათოა მაშინ, როცა პოზიციის ზომა სტოპ-ლოსის გარეშეა შერჩეული.

კრიპტოსა და Forex-ის სწრაფ ბაზრებზე ტრეიდერებს ხშირად სურთ „შესაძლებლობის არ გაშვება“. მაგრამ შანსის გამოტოვება არ ანადგურებს ანგარიშს, დაუგეგმავი დიდი ზარალი კი შეიძლება ანადგურებდეს. თუ ბერკეტის პირობებში ზუსტად ვერ ხსნით ლიკვიდაციის ფასს, მარჟის მოთხოვნასა და მაქსიმალურ ზარალს, პოზიცია ჯერ ზედმეტად რთულია თქვენთვის.

რამდენიმე პოზიცია ყოველთვის დივერსიფიკაცია არ არის

ხუთი სხვადასხვა პოზიციის გახსნა არ ნიშნავს, რომ რისკი ხუთ ნაწილად გაყავით. თუ, მაგალითად, ტექნოლოგიური აქციები ერთდროულად რეაგირებენ საპროცენტო განაკვეთების ზრდაზე, ან რამდენიმე კრიპტოაქტივი ბიტკოინის მოძრაობას მიჰყვება, თქვენი პოზიციები ძლიერ კორელაციაშია. ერთი მაკროეკონომიკური მოვლენა ყველა მათგანზე ერთდროულად იმოქმედებს.

ამიტომ უნდა შეაფასოთ მთლიანი ღია რისკი და არა მხოლოდ თითოეული პოზიცია ცალ-ცალკე. თუ სამ პოზიციაზე თითოეულში კაპიტალის 1%-ს რისკავთ, მაგრამ სამივე ერთსა და იმავე საბაზრო ფაქტორზეა დამოკიდებული, პრაქტიკულად 3%-იანი ერთიანი რისკი გაქვთ. ასეთ დროს ან პოზიციების რაოდენობა შეამცირეთ, ან თითოეული პოზიციის მოცულობა.

სავაჭრო დღის წესები ემოციას საზღვრებს უწესებს

წაგების შემდეგ ყველაზე გავრცელებული შეცდომაა დაკარგული თანხის დაუყოვნებლივ დაბრუნების მცდელობა. ასეთ მდგომარეობას ხშირად „რევენჯ-ტრეიდინგს“ უწოდებენ: ტრეიდერი იწყებს უფრო დიდ პოზიციებს, ნაკლებად არჩევს სეტაპებს და არღვევს საკუთარ წესებს.

ამის საწინააღმდეგოდ, წინასწარ განსაზღვრეთ დღიური და კვირეული ზარალის ლიმიტი. მაგალითად, თუ ერთ დღეს სამი დაგეგმილი ზარალი მიიღეთ ან ანგარიშის 2% დაკარგეთ, შეწყვიტეთ ვაჭრობა და გადახედეთ შესრულებულ გარიგებებს. ეს არ არის სისუსტე. ეს არის გადაწყვეტილება, რომ ცუდი სესია ცუდ კვირად არ გადაიქცეს.

სასარგებლოა მოკლე, მაგრამ მკაფიო წინასავაჭრო შემოწმებაც:

• ვიცი შესვლის, სტოპ-ლოსისა და მიზნობრივი ფასის დონეები;
• პოზიციის ზომა გამოთვლილია ფულადი რისკის მიხედვით;
• მნიშვნელოვანი ეკონომიკური მოვლენა ან კომპანიის ანგარიში შემოწმებულია;
• ღია პოზიციებთან კორელაცია შეფასებულია;
• გარიგებას ვხსნი გეგმით და არა მოწყენილობის, შიშის ან აჟიოტაჟის გამო.

სავაჭრო ჟურნალი გაჩვენებთ რეალურ რისკს

მეხსიერება არასანდო ანალიტიკოსია. მოგებული გარიგებები გვახსოვს უფრო მკაფიოდ, ხოლო წესის დარღვევა ხშირად გვავიწყდება. სავაჭრო ჟურნალი ამ მიკერძოებას მონაცემებით ცვლის.

ჩაიწერეთ აქტივი, შესვლისა და გამოსვლის ფასი, პოზიციის ზომა, დაგეგმილი რისკი, შედეგი, გარიგების არგუმენტი და ემოციური მდგომარეობა. რამდენიმე ათეული ჩანაწერის შემდეგ დაინახავთ, სად კარგავთ ყველაზე ხშირად: ახალი ამბების დროს, ზედმეტად ფართო სტოპებით, გვიანი შესვლებით თუ წესის დარღვევით. Traders’ Hub-ის სასწავლო მიდგომაშიც პრაქტიკა და შესრულებული გადაწყვეტილების ანალიზი თეორიას ისეთ უნარად აქცევს, რომლის გამოყენებაც რეალურ ბაზარზე შეგიძლიათ.

რისკის მართვა არ გამორიცხავს ზარალს. ის გაძლევთ შესაძლებლობას, ზარალი იყოს გაზომვადი, შეზღუდული და სასწავლო პროცესის ნაწილი. ყოველი ახალი პოზიციის წინ ერთ კითხვას დაუბრუნდით: თუ ეს იდეა არ გამართლდა, შემიძლია ამ ზარალის მშვიდად მიღება? თუ პასუხი უარყოფითია, საუკეთესო სავაჭრო გადაწყვეტილება შეიძლება უბრალოდ პოზიციის არგახსნა იყოს.