სავაჭრო გეგმის შექმნა ნაბიჯებით 8 ეტაპად

ერთი წარმატებული გარიგება ჯერ კიდევ არ ნიშნავს, რომ სტრატეგია გაქვთ. ხშირად ტრეიდერი სწორ მიმართულებას გამოიცნობს, მაგრამ შემდეგ ვერ პასუხობს მარტივ კითხვებს: სად შევა, სად გამოვა, რამდენს გარისკავს და რას გააკეთებს, თუ ბაზარი მის წინააღმდეგ წავა. სწორედ ამიტომ, სავაჭრო გეგმის შექმნა ნაბიჯებით არის პრაქტიკული საფუძველი, რომელიც შემთხვევით გადაწყვეტილებებს გამეორებად პროცესად აქცევს.

გეგმა არ არის გარანტია, რომ ყველა პოზიცია მოგებიანი იქნება. მისი მიზანია, ზარალი დარჩეს მართვადი, მოგება კი - გაზომვადი და სტრატეგიასთან თანმიმდევრული. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია აქციების, კრიპტოვალუტებისა და Forex-ის ბაზრებზე, სადაც მაღალი მოძრაობა ხშირად ემოციას უფრო სწრაფად აღვიძებს, ვიდრე ანალიზს.

სავაჭრო გეგმის შექმნა ნაბიჯებით: დაიწყეთ თქვენი პროფილით

სანამ ინდიკატორს, ჩარტის ფორმაციას ან კონკრეტულ აქტივს აირჩევთ, დააზუსტეთ, როგორი ტრეიდერი ხართ. თქვენი დრო, კაპიტალი, გამოცდილება და ფსიქოლოგიური გამძლეობა განსაზღვრავს იმ სისტემას, რომელსაც რეალურად დაიცავთ.

თუ დღის განმავლობაში მხოლოდ ერთ-ორ საათს უთმობთ ბაზარს, მოკლევადიანი სკალპინგი, რომელიც წამებში რეაგირებას მოითხოვს, შეიძლება თქვენთვის შეუსაბამო იყოს. ამ შემთხვევაში სვინგ-ვაჭრობა ან უფრო მაღალი დროის ჩარჩოებზე მუშაობა პრაქტიკულია. თუ დამწყები ხართ, უმჯობესია თავიდან შეზღუდოთ აქტივების რაოდენობა და ერთდროულად არ ივაჭროთ კრიპტოში, სავალუტო წყვილებსა და აქციებში.

1. განსაზღვრეთ მიზანი და დროის ჰორიზონტი

მიზანი არ უნდა იყოს მხოლოდ ფრაზა - „მინდა შემოსავალი“. ჩაწერეთ, რა შედეგის მიღება გსურთ და რა ვადაში. მაგალითად, პირველი სამი თვის ამოცანა შეიძლება იყოს არა კაპიტალის გაორმაგება, არამედ გეგმის 90 პროცენტით დაცვა, 30 დოკუმენტირებული გარიგების შესრულება და ერთი კონკრეტული სტრატეგიის სტატისტიკის შეგროვება.

ფინანსური მიზანი რეალისტურ რისკს უნდა შეესაბამებოდეს. მცირე ანგარიშზე მაღალი ყოველთვიური სარგებლის მოთხოვნა ხშირად ზედმეტ ლევერიჯამდე და დაუფიქრებელ პოზიციებამდე მიდის. პროფესიული მიდგომა იწყება იმით, რომ პირველ ადგილზე პროცესს აყენებთ, შემდეგ კი შედეგს.

2. აირჩიეთ ბაზარი და ინსტრუმენტების სია

გეგმა უფრო ეფექტიანია, როცა მკაფიო ფოკუსი აქვს. შეარჩიეთ, რომელ ბაზარზე იმუშავებთ - მაგალითად, აშშ-ის აქციებზე, EUR/USD-ზე, ოქროზე ან რამდენიმე მაღალი ლიკვიდურობის კრიპტოაქტივზე. ყველა ბაზარს საკუთარი სავაჭრო საათები, ვოლატილობა და ახალი ამბებისადმი მგრძნობელობა აქვს.

აქტივების სია წინასწარ მოამზადეთ. ეს არ ნიშნავს, რომ კვირების განმავლობაში მხოლოდ ერთ ინსტრუმენტს უნდა უყუროთ, მაგრამ ნიშნავს, რომ პოზიციას შემთხვევითი სოციალური მედიის პოსტის ან სწრაფი ფასის მოძრაობის გამო არ გახსნით. ყოველდღიურ ან ყოველკვირეულ ანალიზში შეამოწმეთ ეკონომიკური კალენდარი, ძირითადი მხარდაჭერისა და წინააღმდეგობის ზონები, ტრენდი და მოსალოდნელი კორპორაციული ან მაკროეკონომიკური მოვლენები.

3. დაწერეთ შესვლის ზუსტი პირობები

ფრაზა „ფასი კარგ ადგილას არის“ გეგმის ნაწილი არ არის. შესვლის წესი იმდენად კონკრეტული უნდა იყოს, რომ მოგვიანებით შეძლოთ მისი შემოწმება. მაგალითად: ვეძებ მხოლოდ აღმავალ ტრენდში მყოფ აქციას, რომელიც ბრუნდება დღის მხარდაჭერის ზონასთან, აჩვენებს მოცულობის ზრდას და საათობრივ ჩარტზე ადასტურებს მიმართულების გაგრძელებას.

ეს წესი შეიძლება სხვა მეთოდს ეფუძნებოდეს - მოძრავ საშუალოებს, ფასის სტრუქტურას, ფიბონაჩის დონეებს, ფუნდამენტურ კატალიზატორს ან რამდენიმე სიგნალის კომბინაციას. მთავარი ისაა, რომ წინასწარ იცოდეთ, რა უნდა მოხდეს შესვლამდე. მეტისმეტად ბევრი პირობა ზოგჯერ კარგ შესაძლებლობებს გამოგატოვებინებთ, თუმცა ძალიან ბუნდოვანი წესი ზედმეტ გარიგებებს წარმოშობს. სწორი ბალანსი თქვენს ტესტირებულ მონაცემებზეა დამოკიდებული.

4. განსაზღვრეთ გასვლის ორი სცენარი

ყოველ პოზიციას უნდა ჰქონდეს ორი პასუხი: სად აღიარებთ, რომ იდეა არასწორია, და სად აფიქსირებთ მოგებას. Stop-loss არ არის წარუმატებლობის ნიშანი. ის არის წინასწარ განსაზღვრული ფასი, რომლის მიღწევისას კაპიტალს იცავთ და შემდეგ შესაძლებლობას იტოვებთ.

Take-profit დონეც არ უნდა იყოს შემთხვევითი. მისი დადგენა შეგიძლიათ მნიშვნელოვანი ტექნიკური ზონით, რისკი-მოგების შეფარდებით ან პოზიციის ეტაპობრივი დახურვით. მაგალითად, ზოგი ტრეიდერი მოგების ნაწილს პირველ სამიზნეზე აფიქსირებს, დარჩენილ პოზიციას კი ტრენდს აყოლებს. ეს მიდგომა ყველა სტრატეგიისთვის არ მუშაობს, მაგრამ გამოსვლის გეგმის აუცილებლობას კარგად აჩვენებს.

რისკის მართვა არის გეგმის მთავარი ნაწილი

საუკეთესო ანალიზიც ვერ გაამართლებს, თუ ერთი წარუმატებელი პოზიცია ანგარიშს სერიოზულად დააზიანებს. რისკის მართვა არ არის დამატებითი თავი, რომელსაც მხოლოდ ზარალის შემდეგ იხსენებთ. ის განსაზღვრავს, რამდენ ხანს შეძლებთ ბაზარზე დარჩენას და საკმარისი მონაცემის დაგროვებას.

5. დააწესეთ რისკი თითოეულ გარიგებაზე

წინასწარ გადაწყვიტეთ, ანგარიშის რა ნაწილს რისკავთ ერთ პოზიციაზე. ბევრ ტრეიდერს ეს მაჩვენებელი 0.5-დან 2 პროცენტამდე აქვს, თუმცა უნივერსალური რიცხვი არ არსებობს. დამწყებისთვის უფრო მცირე რისკი ხშირად გონივრულია, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ჯერ კიდევ სწავლობს სტრატეგიის დაცვას.

მნიშვნელოვანია განსხვავება პოზიციის მოცულობასა და რისკს შორის. 1,000 დოლარის ღირებულების პოზიცია ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ 1,000 დოლარს რისკავთ. რეალური რისკი დამოკიდებულია შესვლის ფასზე, stop-loss-ზე და ერთეულის რაოდენობაზე. თუ შესვლასა და stop-loss-ს შორის სხვაობა დიდია, პოზიციის მოცულობა უნდა შემცირდეს.

6. შექმენით დღიური და კვირეული ლიმიტები

ცალკეულ გარიგებაზე ლიმიტი საკმარისი არ არის. განსაზღვრეთ, რა ზარალის შემდეგ შეწყვეტთ ვაჭრობას იმ დღისთვის ან კვირისთვის. ეს წესი განსაკუთრებით იცავს „ზარალის დაბრუნების“ სურვილისგან, როდესაც ტრეიდერი გეგმას ტოვებს, პოზიციას ზრდის და უფრო ცუდ გადაწყვეტილებებს იღებს.

მაგალითად, სამი წარუმატებელი, წესების მიხედვით გახსნილი გარიგების შემდეგ შეგიძლიათ დღის ვაჭრობა დაასრულოთ და მხოლოდ ჩანაწერები გადახედოთ. თუ ზარალი წესების დარღვევით მიიღეთ, პაუზა კიდევ უფრო აუცილებელია. ბაზარი ხვალაც იქნება, მაგრამ კაპიტალისა და კონცენტრაციის აღდგენა ყოველთვის მარტივი არ არის.

7. ჩამოწერეთ რა დროს არ ვაჭრობთ

ხშირად ყველაზე ღირებული წესი არის არა „როდის შევიდე“, არამედ „როდის არ შევიდე“. გეგმა უნდა გიკრძალავდეთ პოზიციის გახსნას, თუ დაღლილი ხართ, ნერვიულობთ, ცდილობთ წინა ზარალის ანაზღაურებას ან თუ მნიშვნელოვანი ეკონომიკური განცხადების დროს თქვენი სტრატეგია ასეთი ვოლატილობისთვის არ არის შემოწმებული.

იგივე ეხება დაბალლიკვიდურ აქტივებს, გაურკვეველ ფასის სტრუქტურას და ზედმეტად გაფართოებულ spread-ს. ყველა მოძრაობა სავაჭრო შესაძლებლობა არ არის. დისციპლინა ხშირად სწორედ გამოტოვებულ, მაგრამ არასახიფათო გარიგებებში ჩანს.

შეამოწმეთ გეგმა ჩანაწერებით და არა შთაბეჭდილებით

8. აწარმოეთ სავაჭრო ჟურნალი

ჟურნალი გაჩვენებთ განსხვავებას „მგონია, რომ ეს მეთოდი მუშაობს“ და „მონაცემებით ვიცი, როგორ მუშაობს“ შორის. თითოეულ გარიგებას დაურთეთ შესვლის მიზეზი, დროის ჩარჩო, პოზიციის მოცულობა, stop-loss, სამიზნე, შედეგი და მოკლე შენიშვნა ემოციურ მდგომარეობაზე. ჩარტის ეკრანის სურათი შემდგომ ანალიზს კიდევ უფრო ზუსტს გახდის.

კვირის ბოლოს არ შეაფასოთ თავი მხოლოდ მოგება-ზარალით. დააკვირდით, რამდენჯერ დაიცავით შესვლის წესი, რამდენჯერ შეცვალეთ stop-loss დაუგეგმავად, რომელი ბაზარი ან სავაჭრო დრო გაძლევთ უკეთეს შედეგს და სად მეორდება შეცდომა. შესაძლოა სტრატეგია მომგებიანი იყოს, მაგრამ თქვენს სამუშაო გრაფიკს არ ერგებოდეს. ან პირიქით - ზარალის მიზეზი სტრატეგია კი არა, პოზიციის ზომა აღმოჩნდეს.

გეგმის გადახედვა საჭიროა, თუმცა ყოველი ორი წარუმატებელი პოზიციის შემდეგ მისი შეცვლა არ არის. ჯერ შეაგროვეთ საკმარისი რაოდენობის გარიგება ერთსა და იმავე წესებზე, შემდეგ მოძებნეთ კანონზომიერება. პრაქტიკული სწავლება, ჯგუფური განხილვა და მენტორისგან მიღებული უკუკავშირი ამ პროცესს აჩქარებს, რადგან საკუთარ შეცდომას ხშირად მხოლოდ შედეგის შემდეგ ვამჩნევთ.

კარგი სავაჭრო გეგმა კომპიუტერში შენახული ფაილი არ არის. ის არის ყოველდღიური სამუშაო დოკუმენტი, რომელსაც პოზიციის გახსნამდე კითხულობთ, გარიგებისას იცავთ და კვირის ბოლოს ფაქტებით ასწორებთ. დაიწყეთ მარტივი ვერსიით, გამოიყენეთ ის თანმიმდევრულად და მიეცით საკუთარ მონაცემებს უფლება, გიკარნახოთ შემდეგი გაუმჯობესება.