ნავთობის ფასი შემცირდა - ტრამპის განცხადებებმა ირანთან სამხედრო ესკალაციის შიში შეარბილა

ორშაბათს ნავთობის ფასებმა კლება განაგრძო მას შემდეგ, რაც აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ირანის წინააღმდეგ დამატებითი სამხედრო ოპერაციების განხორციელების ალბათობა შეამცირა. განცხადებამ ახლო აღმოსავლეთში კონფლიქტის შემდგომი ესკალაციის მოლოდინი შეარბილა და ინვესტორებს გასული კვირის მკვეთრი ვარდნის შემდეგ შედარებით დაბალ ფასებში შესყიდვებისკენ უბიძგა.

აღმოსავლეთის დროით 03:18 საათისთვის იანვრის Brent-ის ფიუჩერსები 1.8%-ით, ბარელზე $96.55-მდე შემცირდა, ხოლო აშშ-ის WTI-ის ფასი 1.2%-ით დაეცა და $89.78 შეადგინა. აღსანიშნავია, რომ Brent-ის ფასი გასულ კვირას დაახლოებით 16%-ით შემცირდა, რაც COVID-19-ის პანდემიის დაწყების შემდეგ ყველაზე მკვეთრი ყოველკვირეული ვარდნაა.

ტრამპის განცხადებებმა ბაზარზე დაძაბულობა შეამცირა

ტრამპმა CNN-თან საუბრისას განაცხადა, რომ ირანზე დამატებითი დარტყმების ბრძანება ნაკლებად სავარაუდოა, თუ მოლაპარაკებები ძლიერი შეთანხმების მიღწევის მიმართულებით პროგრესს განაგრძობს.

აშშ-ის შუალედურ არჩევნებში დემოკრატიული პარტიის წარმატებამ ასევე გააძლიერა მოლოდინი, რომ კონგრესი ტრამპზე ზეწოლას გაზრდის და კონფლიქტის დასრულებას მოითხოვს. თავად პრეზიდენტმა აღიარა, რომ ირანთან ომმა რესპუბლიკელების საარჩევნო შედეგებზე უარყოფითი გავლენა მოახდინა. მსგავს კავშირზე ისაუბრა ვიცე-პრეზიდენტმა ჯეი დი ვენსმაც.

მიუხედავად ამისა, დიპლომატიური პროგრესი კვლავ გაურკვეველია. ტრამპი ორშაბათს კატარის პრემიერ-მინისტრთან შეხვედრას გეგმავს, რომლის ერთ-ერთი მთავარი საკითხი შუამავლობის პროცესია. თუმცა სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ განაცხადა, რომ მოლაპარაკებებში მნიშვნელოვანი წინსვლა არ ყოფილა და შეთანხმება ახლო მომავალში მოსალოდნელი არ არის.

ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრის, აბას არაღჩის თქმით, აშშ-ის არჩევნების შემდეგ შუამავლებმა მხარეებს შორის გადაადგილება შეაჩერეს, რის გამოც დიპლომატიური ძალისხმევის განახლებას დრო დასჭირდება.

ჰორმუზის სრუტეში გადაზიდვების რისკები იზრდება

მიუხედავად დიპლომატიური იმედებისა, ჰორმუზის სრუტეში კომერციულ გემებზე თავდასხმები და ნავიგაციის შეზღუდვები ნავთობის მიწოდების პერსპექტივას კვლავ საფრთხეს უქმნის.

ირანულმა მედიამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ კვირას სრუტეში არცერთმა გემმა არ გაიარა. მანამდე თეირანმა განაცხადა, რომ წყალსატევის სამხრეთ ნაწილში სანავიგაციო დამხმარე სისტემები განადგურდა, რამაც ირანის მიერ არასანქცირებულად მიჩნეული მარშრუტებით გადაადგილება შეზღუდა.

გემებისთვის არსებული საფრთხეები გაერთიანებული სამეფოს საზღვაო სავაჭრო ოპერაციების სააგენტოს (UKMTO) მიერ გავრცელებულმა ცნობებმაც დაადასტურა. კვირას სრუტეში გასასვლელად მიმავალ ტანკერს დაუდგენელი ჭურვი მოხვდა, ხოლო კიდევ ერთ ტანკერს ომანის ქალაქ ხასაბის ჩრდილო-დასავლეთით ცეცხლი გაუჩნდა, რის გამოც ეკიპაჟის ევაკუაცია გახდა საჭირო.

ირანმა ცალკე განაცხადა, რომ წყლებში ნაღმებთან შეჯახების შედეგად რამდენიმე ტანკერსა და ბუქსირს ცეცხლი გაუჩნდა, თუმცა საზღვაო უწყებებს ეს ინფორმაცია დამოუკიდებლად არ დაუდასტურებიათ.

ამას დაემატა ირანის მხარდაჭერით მოქმედი ჰუსიტების განცხადება, რომ მათ საუდის არაბეთში, რიადში მდებარე Saudi Aramco-ს ოფისზე თავდასხმა სცადეს. საუდის არაბეთის ხელისუფლების ცნობით, ჩამოვარდნილმა ნამსხვრევებმა შენობის რამდენიმე სართულზე ფანჯრები დააზიანა, თუმცა დაშავებულები არ ყოფილან.

აშშ ირანზე ზეწოლას აძლიერებს, ერაყი კი ექსპორტის ალტერნატივას ეძებს

პარალელურად, ვაშინგტონმა ირანზე ზეწოლის კამპანია გააფართოვა. Task Force Iron Gate-ის მიზანია ირანისთვის მოწინავე შეიარაღებაზე, სანქცირებულ მასალებსა და სხვა აკრძალულ საქონელზე წვდომის შეზღუდვა სახმელეთო საზღვრებისა და კასპიის ზღვის სავაჭრო მარშრუტების გამოყენებით.

მიწოდების შეფერხების ფონზე ალტერნატიული საექსპორტო მარშრუტების მოძიებას ერაყიც ცდილობს. ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრის განცხადებით, ბაღდადი ვაშინგტონთან შეთანხმდა, რომ ერაყული ნავთობის ჰორმუზის სრუტის გავლით, ომანის მახლობლად გამოყოფილი საზღვაო დერეფნით ტრანსპორტირება მოხდეს.

ერაყის ნავთობის ექსპორტი ოქტომბერში დღეში დაახლოებით 3.5 მილიონ ბარელამდე აღდგა, სექტემბერში დაფიქსირებული 2.65 მილიონი ბარელიდან. მიუხედავად ამისა, საგარეო საქმეთა მინისტრის შეფასებით, ომმა და ექსპორტის შეფერხებამ ქვეყანას დაახლოებით $60 მილიარდის ზარალი მიაყენა.

ამრიგად, ნავთობის ფასებზე ერთდროულად მოქმედებს ორი ურთიერთსაპირისპირო ფაქტორი: ტრამპის განცხადებებით შემცირებული სამხედრო ესკალაციის მოლოდინი და ჰორმუზის სრუტეში არსებული რეალური საფრთხეები, რომლებიც ენერგომატარებლების მიწოდების შეფერხების რისკს კვლავ მაღალ დონეზე ინარჩუნებს.