უზბეკეთი და საქართველო სატრანსპორტო თანამშრომლობას აფართოებენ

გლობალური მიწოდების ჯაჭვების ცვლილებამ და აზიასა და ევროპას შორის ალტერნატიული სატრანსპორტო გზების ძიებამ ცენტრალური აზიისა და სამხრეთ კავკასიის მნიშვნელობა კიდევ უფრო გაზარდა. ამ ფონზე, განსაკუთრებული როლი ენიჭება იმ დერეფნებს, რომლებიც რეგიონებს ერთმანეთთან აკავშირებს და ვაჭრობის, ტრანზიტისა და ეკონომიკური თანამშრომლობის განვითარებას უწყობს ხელს.

უზბეკეთსა და საქართველოს ამ პროცესში ურთიერთშემავსებელი გეოგრაფიული მდებარეობა აქვთ. უზბეკეთისთვის, რომელსაც ზღვაზე პირდაპირი გასასვლელი არ აქვს, საქართველო შავი ზღვის პორტების გავლით ევროპასთან დაკავშირების მნიშვნელოვანი გზაა. საქართველოსთვის კი უზბეკეთთან თანამშრომლობა ცენტრალური აზიის, ჩინეთისა და სამხრეთ აზიის ბაზრებთან წვდომის შესაძლებლობას ქმნის.

ამ თანამშრომლობაში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია ტრანსკასპიურ საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტს, იგივე შუა დერეფანს. 2025 წლის ბოლოსთვის ამ გზით გადაზიდული უზბეკური ტვირთის მოცულობა გაორმაგდა და 1.2 მილიონ ტონას მიაღწია. აქედან გამომდინარე, შუა დერეფანი აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ალტერნატიულ გზად ყალიბდება.

მზარდია საქართველოსა და უზბეკეთს შორის ტვირთბრუნვაც. 2025 წელს ორ ქვეყანას შორის გადაზიდული ტვირთის საერთო მოცულობამ 146.8 ათასი ტონა შეადგინა, რაც 5%-იანი ზრდაა. განსაკუთრებით გაიზარდა სარკინიგზო გადაზიდვები: მათი მოცულობა 56%-ით გაიზარდა და 53.1 ათას ტონას მიაღწია. ექსპორტის, იმპორტისა და ტრანზიტის მატება აჩვენებს, რომ ამ მიმართულებას კიდევ დიდი პოტენციალი აქვს.

მნიშვნელოვანია CASCA+ საერთაშორისო მარშრუტიც, რომელიც ჩინეთს, ყირგიზეთს, უზბეკეთს, თურქმენეთს, აზერბაიჯანს, საქართველოს, თურქეთსა და ევროპას აკავშირებს. ამ დერეფნის განვითარებისთვის მონაწილე ქვეყნები სატარიფო შეღავათებს აწესებენ და სატრანზიტო საკონტეინერო მატარებლების მოძრაობას კოორდინირებულად ავითარებენ. 2026 წლის ივნისში გამართულ ექვსმხრივ შეხვედრაზე მხარეებმა ხელი მოაწერეს პროტოკოლს, რომელიც CASCA+ დერეფანში ტვირთების მოცულობის გაზრდას ითვალისწინებს. აქტიურად ვითარდება საჰაერო მიმოსვლაც. რეგულარული რეისები სრულდება ტაშკენტი-თბილისისა და ტაშკენტი-ბათუმის მიმართულებებით. 2025 წელს უზბეკურმა ავიაკომპანიებმა საქართველოს მიმართულებით 608 რეგულარული და ჩარტერული რეისი შეასრულეს, ხოლო 2026 წლის პირველ ხუთ თვეში ფრენების რაოდენობა წინა წლის იმავე პერიოდთან შედარებით გაორმაგდა.

მომავალში თანამშრომლობის მნიშვნელობას კიდევ უფრო გაზრდის მსხვილი სარკინიგზო პროექტები. ჩინეთი-ყირგიზეთი-უზბეკეთის რკინიგზა ჩინეთიდან ცენტრალურ აზიამდე და შემდეგ კასპიის ზღვის გავლით სამხრეთ კავკასიამდე უფრო მოკლე სახმელეთო გზას ქმნის. ტრანსავღანური რკინიგზა, უზბეკეთი-ავღანეთი-პაკისტანის მიმართულებით, კი უზბეკეთს სამხრეთ აზიის ბაზრებთან დააკავშირებს.

ამ პროექტების დაკავშირება უკვე არსებულ სატრანსპორტო დერეფნებთან ცენტრალურ აზიასა და სამხრეთ კავკასიას შორის თანამშრომლობას კიდევ უფრო გააღრმავებს. შედეგად, უზბეკეთსა და საქართველოს შორის ურთიერთობა მხოლოდ ტვირთების გადაზიდვას არ უკავშირდება. ის უფრო ფართო, სტრატეგიული მნიშვნელობის პარტნიორობად ყალიბდება.

ავტორი: შ. ახმედოვი - უზბეკეთის რესპუბლიკის ტრანსპორტის სამინისტროსთან არსებული ტრანსპორტისა და ლოგისტიკის განვითარების საკითხთა შესწავლის ცენტრის წამყვანი სპეციალისტი